vol.5

Qūniyah Nicholson both

block:5040

حکایت محمّد خوارزمشاه کی شهرِ سبزوار کی همه رافضی باشند به جنگ بگرفت، امانِ جان خواستند گفت آنگه امان دهم که ازین شهر پیشِ من بهدیه ابوبکر نامی بیارید
۸۴۵Qشد محمّد اَلْپ ٱلُغ خوارزمشاه * در قتالِ سبزوارِ پُر پناه
۸۴۵Nشد محمد الپ الغ خوارزمشاه * در قتال سبزوار پر پناه
۸۴۶Qتنگشان آورد لشکرهای او * اِسَپهش افتاد در قتلِ عَدُو
۸۴۶Nتنگشان آورد لشکرهای او * اسپهش افتاد در قتل عدو
۸۴۷Qسجده آوردند پیشش کٱلأَمان * حلقه‌مان در گوش کن وا بخش جان
۸۴۷Nسجده آوردند پیشش کالامان * حلقه‌مان در گوش کن وابخش جان
۸۴۸Qهر خراج و صِلّتی که بایدت * آن ز ما هر مَوْسِمی افزایدت
۸۴۸Nهر خراج و صلتی که بایدت * آن ز ما هر موسمی افزایدت
۸۴۹Qجانِ ما آنِ تُوَست ای شیرْخُو * پیشِ ما چندی امانت باش گو
۸۴۹Nجان ما آن تو است ای شیر خو * پیش ما چندی امانت باش گو
۸۵۰Qگفت نرْهانید از من جانِ خویش * تا نیاریدم ابوبکری بپیش
۸۵۰Nگفت نرهانید از من جان خویش * تا نیاریدم ابو بکری به پیش
۸۵۱Qتا مرا بوبکر نام از شهرتان * هدیه نارید ای رمیده اُمَّتان
۸۵۱Nتا مرا بو بکر نام از شهرتان * هدیه نارید ای رمیده امتان
۸۵۲Qبَدْرَوَمتان همچو کِشت ای قومِ دُون * نه خراج ٱسْتانم و نه هم فسون
۸۵۲Nبدروم تان همچو کشت ای قوم دون * نه خراج استانم و نه هم فسون
۸۵۳Qبس جوالِ زر کشیدندش براه * کز چنین شهری ابوبکری مخواه
۸۵۳Nبس جوال زر کشیدندش به راه * کز چنین شهری ابو بکری مخواه
۸۵۴Qکَیْ بود بوبکر اندر سبزوار * یا کلوخِ خشک اندر جویبار
۸۵۴Nکی بود بو بکر اندر سبزوار * یا کلوخ خشک اندر جویبار
۸۵۵Qرُو بتابید از زر و گفت ای مُغان * تا نیاریدم ابوبکر ارمغان
۸۵۵Nرو بتابید از زر و گفت ای مغان * تا نیاریدم ابو بکر ارمغان
۸۵۶Qهیچ سودی نیست کودک نیستم * تا بزرّ و سیم حیران بیستم
۸۵۶Nهیچ سودی نیست کودک نیستم * تا به زر و سیم حیران بیستم
۸۵۷Qتا نیاری سجده نرْهی ای زبون * گر بپیمایی تو مسجد را بکُون
۸۵۷Nتا نیاری سجده نرهی ای زبون * گر بپیمایی تو مسجد را به کون
۸۵۸Qمُنْهیان انگیختند از چپّ و راست * کاندرین ویرانه بوبکری کجاست
۸۵۸Nمنهیان انگیختند از چپ و راست * کاندر این ویرانه بو بکری کجاست
۸۵۹Qبعدِ سه روز و سه شب که اِشْتافتند * یک ابوبکری نزاری یافتند
۸۵۹Nبعد سه روز و سه شب که شتافتند * یک ابو بکری نزاری یافتند
۸۶۰Qرهگذر بود و بمانده از مرض * در یکی گوشه‌ٔ خرابه پُر حَرَض
۸۶۰Nرهگذر بود و بمانده از مرض * در یکی گوشه‌ی خرابه پر حرض
۸۶۱Qخفته بود او در یکی کُنجی خراب * چون بدیدندش بگفتندش شتاب
۸۶۱Nخفته بود او در یکی کنجی خراب * چون بدیدندش بگفتندش شتاب
۸۶۲Qخیز که سلطان ترا طالب شدست * کز تو خواهد شهرِ ما از قتل رَست
۸۶۲Nخیز که سلطان ترا طالب شده‌ست * کز تو خواهد شهر ما از قتل رست
۸۶۳Qگفت اگر پایم بُدی یا مَقْدَمی * خود براهِ خود بمقصد رفتمی
۸۶۳Nگفت اگر پایم بدی یا مقدمی * خود به راه خود به مقصد رفتمی
۸۶۴Qاندربن دشمن‌کده کَی ماندمی * سوی شهرِ دوستان می‌راندمی
۸۶۴Nاندر این دشمن‌کده کی ماندمی * سوی شهر دوستان می‌راندمی
۸۶۵Qتخته‌ٔ مُرده‌کشان بفْراشتند * بر آن بوبکرِ مرا برداشتند
۸۶۵Nتخته‌ی مرده کشان بفراشتند * بر کتف بو بکر را برداشتند
۸۶۶Qسوی خوارزمشاه حمّالان کشان * می‌کشیدندش که تا بیند نشان
۸۶۶Nسوی خوارزمشاه حمالان کشان * می‌کشیدندش که تا بیند نشان
۸۶۷Qسبزوارست این جهان و مَردِ حق * اندرینجا ضایعست و مُمْتَحَق
۸۶۷Nسبزوار است این جهان و مرد حق * اندر اینجا ضایع است و ممتحق
۸۶۸Qهست خوارمشاه یزدانِ جلیل * دل همی‌خواهد ازین قومِ رذیل
۸۶۸Nهست خوارمشاه یزدان جلیل * دل همی‌خواهد از این قوم رذیل
۸۶۹Qگفت لا یَنْظُر إِلَی تَصْوِیرِکُم * فابْتَغُوا ذا ٱلْقَلْبِ فی تَدْبِیرِکُم
۸۶۹Nگفت لا ینظر الی تصویرکم * فابتغوا ذا القلب فی تدبیرکم
۸۷۰Qمن ز صاحب‌دل کنم در تو نظر * نه بنقشِ سجده و ایثارِ زَر
۸۷۰Nمن ز صاحب دل کنم در تو نظر * نی به نقش سجده و ایثار زر
۸۷۱Qتو دلِ خود را چو دل پنداشتی * جُستج و جُوی اهلِ دل بگْذاشتی
۸۷۱Nتو دل خود را چو دل پنداشتی * جستجوی اهل دل بگذاشتی
۸۷۲Qدل که گر هفصد چو این هفت آسمان * اندرو آید شود یاوه و نهان
۸۷۲Nدل که گر هفصد چو این هفت آسمان * اندر او آید شود یاوه و نهان
۸۷۳Qاین چنین دل‌ریزه‌ها را دل مگو * سبزوار اندر ابو‌بکری مجو
۸۷۳Nاین چنین دل ریزه‌ها را دل مگو * سبزوار اندر ابو بکری مجو
۸۷۴Qصاحبِ دل آینه‌ٔ شش‌رُو شود * حقّ ازو در شش جهت ناظر بود
۸۷۴Nصاحب دل آینه‌ی شش رو شود * حق از او در شش جهت ناظر بود
۸۷۵Qهر که اندر شش جهت دارد مَقَّر * نکْندش بی‌واسطه‌ٔ او حق نظر
۸۷۵Nهر که اندر شش جهت دارد مقر * نکندش بی‌واسطه‌ی او حق نظر
۸۷۶Qگر کند ردّ از برای او کند * ور قبول آرد هَمُو باشد سَنَد
۸۷۶Nگر کند رد از برای او کند * ور قبول آرد همو باشد سند
۸۷۷Qبی‌ازو ندْهد کسی را حق نَوال * شّمه‌ای گفتم من از صاحب وِصال
۸۷۷Nبی‌از او ندهد کسی را حق نوال * شمه‌ای گفتم من از صاحب وصال
۸۷۸Qمَوْهبت را بر کف دستش نهد * و ز کَفَش آنرا بمرحومان دهد
۸۷۸Nموهبت را بر کف دستش نهد * و ز کفش آن را به مرحومان دهد
۸۷۹Qبا کَفَش دریای کُل را اتّصال * هست بی‌چون و چگونه و بر کمال
۸۷۹Nبا کفش دریای کل را اتصال * هست بی‌چون و چگونه و بر کمال
۸۸۰Qاتّصالی که نگنجد در کلام * گفتنش تکلیف باشد و السَّلام
۸۸۰Nاتصالی که نگنجد در کلام * گفتنش تکلیف باشد و السلام
۸۸۱Qصد جوالِ زر بیاری ای غنی * حق بگوید دل بیار ای مُنْحَنی
۸۸۱Nصد جوال زر بیاری ای غنی * حق بگوید دل بیار ای منحنی
۸۸۲Qگر ز تو راضیست دل من راضِیَم * ور ز تو مُعْرِض بود اِعْراضِیَم
۸۸۲Nگر ز تو راضی است دل من راضی‌ام * ور ز تو معرض بود اعراضی‌ام
۸۸۳Qننْگرم در تو در آن دل بنْگرم * تحفه او را آر ای جان بَر دَرم
۸۸۳Nننگرم در تو در آن دل بنگرم * تحفه او را آر ای جان بر درم
۸۸۴Qبا تو او چونست هستم من چنان * زیرِ پایِ مادران باشد جِنان
۸۸۴Nبا تو او چون است هستم من چنان * زیر پای مادران باشد جنان
۸۸۵Qمادر و بابا و اصلِ خلق اوست * ای خنک آنکس که داند دل ز پُوست
۸۸۵Nمادر و بابا و اصل خلق اوست * ای خنک آن کس که داند دل ز پوست
۸۸۶Qتو بگویی نک دل آوردم بتُو * گویدت پُرّست ازین دلها قُتُو
۸۸۶Nتو بگویی نک دل آوردم به تو * گویدت پر است از این دلها قتو
۸۸۷Qآن دلی آور که قطبِ عالم اوست * جانِ جانِ جانِ جان آدم اوست
۸۸۷Nآن دلی آور که قطب عالم اوست * جان جان جان جان آدم اوست
۸۸۸Qاز برای آن دلِ پُر نور و بر * هست آن سلطانِ دلها منتظر
۸۸۸Nاز برای آن دل پر نور و بر * هست آن سلطان دلها منتظر
۸۸۹Qتو بگردی روزها در سبزوار * آنچنان دل را نیابی ز اِعتبار
۸۸۹Nتو بگردی روزها در سبزوار * آن چنان دل را نیابی ز اعتبار
۸۹۰Qپس دلِ پژمرده‌ٔ پوسیده‌جان * بر سر تَخته نهی آن سو کشان
۸۹۰Nپس دل پژمرده‌ی پوسیده جان * بر سر تخته نهی آن سو کشان
۸۹۱Qکه دل آوردم ترا ای شهریار * به ازین دل نبْود اندر سبزوار
۸۹۱Nکه دل آوردم ترا ای شهریار * به از این دل نبود اندر سبزوار
۸۹۲Qگویدت این گورخانه‌ست ای جَری * که دلِ مرده بدینجا آوری
۸۹۲Nگویدت این گورخانه است ای جری * که دل مرده بدین جا آوری
۸۹۳Qرَو بیاور آن دلی کو شاه خُوست * که امانِ سبزوارِ کَوْن ازوست
۸۹۳Nرو بیاور آن دلی کاو شاه خوست * که امان سبزوار کون از اوست
۸۹۴Qگویی آن دل زین جهان پنهان بود * زانک ظلمت با ضیا ضدّان بود
۸۹۴Nگویی آن دل زین جهان پنهان بود * ز انکه ظلمت با ضیا ضدان بود
۸۹۵Qدشمنی آن دل از روزِ أَ لَسْت * سبزوارِ طبع را میراثی است
۸۹۵Nدشمنی آن دل از روز أَ لَسْتُ * سبزوار طبع را میراثی است
۸۹۶Qزانک او بازست و دنیا شهرِ زاغ * دیدنِ ناجنس بر ناجنس داغ
۸۹۶Nز انکه او باز است و دنیا شهر زاغ * دیدن ناجنس بر ناجنس داغ
۸۹۷Qور کند نرمی نفاقی می‌کند * ز استمالت ارتفاقی می‌کند
۸۹۷Nور کند نرمی نفاقی می‌کند * ز استمالت ارتفاقی می‌کند
۸۹۸Qمی‌کند آری نه از بهرِ نیاز * تا که ناصح کم کند نُصحِ دراز
۸۹۸Nمی‌کند آری نه از بهر نیاز * تا که ناصح کم کند نصح دراز
۸۹۹Qزانک این زاغِ خسِ مُردارجُو * صد هزاران مکر دارد تو بتو
۸۹۹Nز انکه این زاغ خس مردار جو * صد هزاران مکر دارد تو بتو
۹۰۰Qگر پذیرند آن نفاقش را رهید * شد نفاقش عینِ صدقِ مستفید
۹۰۰Nگر پذیرند آن نفاقش را رهید * شد نفاقش عین صدق مستفید
۹۰۱Qزانک آن صاحب‌دلِ با کرّ و فر * هست در بازارِ ما معیوب‌خر
۹۰۱Nز انکه آن صاحب دل با کر و فر * هست در بازار ما معیوب خر
۹۰۲Qصاحبِ دل جُو اگر بی‌جان نه‌ای * جنسِ دل شو گر ضِدِ سلطان نه‌ای
۹۰۲Nصاحب دل جو اگر بی‌جان نه‌ای * جنس دل شو گر ضد سلطان نه‌ای
۹۰۳Qآنک زرقِ او خوش آید مر ترا * آن ولیِّ تُست نه خاصِّ خدا
۹۰۳Nآن که زرق او خوش آید مر ترا * آن ولی تست نه خاص خدا
۹۰۴Qهر که او بر خُو و بر طبعِ تو زیست * پیشِ طبعِ تو وَلی است و نَبیست
۹۰۴Nهر که او بر خو و بر طبع تو زیست * پیش طبع تو ولی است و نبی است
۹۰۵Qرَو هوا بگْذار تا بُویت شود * و آن مشامِّ خوش عَبَرْجُویت شود
۹۰۵Nرو هوا بگذار تا بویت شود * و آن مشام خوش عبر جویت شود
۹۰۶Qاز هوارانی دماغت فاسدست * مُشک و عنبر پیشِ مغزت کاسدست
۹۰۶Nاز هوارانی دماغت فاسد است * مشک و عنبر پیش مغزت کاسد است
۹۰۷Qحد ندارد این سخن و آهوی ما * می‌گریزد اندر آخُر جا بجا
۹۰۷Nحد ندارد این سخن و آهوی ما * می‌گریزد اندر آخور جا به جا