| No. |
vol |
chapter |
chapter name |
section |
page |
texts |
footnote |
user |
| 1 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۱۵ |
قواله تعالی : « بسم الله الرّحمن الرّحیم ». بسم الله احسن الاسماء، رب الوری و الارض و السّماء، مسّخر الظلمة و الضیاءِ، مالك الاموات و الاحیاء، الواحد الفرد بلاا كفاءِ، الدّائم الباقی بلافناءِ. نام خداوندی كه محدثات و مكوّنات نمود گار فطرت او، جهانیان و جهانداران پرورده نعمت او، گردنهای گردنكشان در كمند جلال و قهر او، دلهای دوستان و آشنایان در روضهٴ جمال و لطف او، مسبحان عالم علوی بردر گاه عزّت در حجب هیبت، كمربسته و گوش بفرمان او، اگر جن است و اگر انس محكوم تكلیف و مقهور تصریف او، در آسمان سلطان او، در زمین برهان او، پاكست و بزرگوار و بی عیب، خداوندی كه این همه صنع از او جمله قطره ایست از دریای كبریاءِ و عظمت او، فسبحانه من عزیز ضلتّ العقول فی بحار عظمته، و حارت الالباب دون ادراك عزّته و كلت الالسن عن استیفاء مدح جلاله، و وصف جماله. دیده‌های عقول در ادراك جلال او خیره، آبهای روی متعزّزان در آب جمال او تیره، فهمهای خداوندان فطنت در بحار عظمت او غریق، زبانهای اهل فصاحت از استیفاءِ مدح جلال و وصف جمال او كلیل، در هر گوشه هزاران جریح است و قتیل. ای عزّنو همه عزیزانرا نعت ذل كشیده، ای جلال تو همه جلالها را داغ صغر بر نهاده، ای كمال تو همه كمالها را رقم نقصان بر زده، ای الهیت تو همه عالم را طراز بندگی بر كشیده، ای ارادت و مشیت و قضای تو از آلایش افهام و اوهام خلق پاك، ای صفات و نعوت قدم تو از ادراك هواجس و |
|
fukami / admin (05/04/15) / fukasawa (05/05/18) / fukasawa (06/07/31) / fukasawa (06/08/08) / admin (09/01/27) |
| 2 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۲۳ |
امره ما كان.
و روی ان الله عز و جلّ اوحی الی یحیی بن زكریا : یا یحیی انیّ قضیت علی نفسی ان لایحبّنی عبد من عبادی اعلم ذلك من نیته الا كنت سمعه الّذی یسمع به، و بصره الّذی یبصر به، ولسانه الّذی یتكلم به، و قلبه الّذی یعی به، و اذا كنت كذلك بغضت الیه الاشتغال باحدغیری وادمت فكره واسهرت لیله واظمأت نهاره واطّلع الیه فی كل یوم سبعین الف مرّة، یتقرب منی واتّقرب منه، اسمع كلامه واحبّ تضرعه، فوعزتی و جلالی لابعثنه یوم القیامة مبعثاً یغبطه النبیون و المرسلون.
و روی انّ عیسی و یحیی علیهما السلام یمشیان. فصدم یحیی امرأة، فقال عیسی : یا ابن خالتی لقد اصبت الیوم خطیئة مااری الله تعالی یغفرهالك ابداً. قال : و ماهی یا ابن خالتی؟ قال : امرأة صدمتها، قال : و الله ماشعرت بها. قال : سبحانك الله! بدنك معی فاین روحك؟ قال : معلق بالعرش ولوان قلبی اطمان الی جبرئیل لظننت انی ما عرفت الله تعالی طرفة عین قط. |
|
fukami / admin (05/04/15) / fukasawa (05/06/14) / fukasawa (06/07/31) |
| 3 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۴۰ |
قوله : « وا ذكر فی الكتاب مریم » الایات الی آخر القصة.... این قصه مریم و داستان ولادت عیسی ، دل دادن شكستگانست و سبب آسایش غمگنان، و اشارت بنواختن غریبان. و مر هم نهادن بر دل سوختگان، و امید دادن در ماندگان. هر چند که اوّل همه بلا نمودند و محنت، بآخر همه ولا دیدند و آثار محبّت، اوّل كه بآن خلوتگاه باز رفته بود و پرده بروی خود فرو گذاشته تا كس او را نبیند، جبرئیل آمد بصورت جوانی ظریف زیبا برابر بایستاد، مریم بترسید كه تنها بود، مرد اجنبی دید و جای خالی و راه گریز نه، تدبیر و حیلت همان دانست كه به پناه اﷲ تعالی باز شد و او را بحق ترسانید و گفت :
« اعوذ بالرّحمن منك ان كنت تقیّا » ای مرد (۱) كه قصد من ضعیفه (۲) داری، آن خداوند كه رحمن نام اوست و رحمت او بهمه عالم و بهمه كس رسیده، دانم كه مرا در زینهار خود بدارد و از قصد توایمن كند. جبرئیل گفت : مترس! من ندآنم كه تو پنداشتی. من رسول خدایم، بكاری آمده ام، مریم پنداشت كه فریشته مرگ است است و بقبض روح وی آمده، گفت : عمرم بسر آمده و اجل در رسیده كه بقبض روح آمده ای. گفت : نه، كه امده‌ام تا ترا بشارت دهم بفرزندی نیكو، پاك، هنری ؛ مریم را این سخن عجب آمد، گفت : « اَنّی یكون لی غلام ولم یمسسنی بشر؟ » از كجا مرا فرزندی بود!. و هر گز هیچ بشری بمن ترسیده و هیچ صحبت نرفته!. |
(١) نسخه ج : ای مردی
(٢) نسخه الف : من ضعيفم |
fukami / fukasawa (05/06/15) / fukasawa (06/07/31) / fukasawa (07/01/03) |
| 4 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۴۱ |
جبرئیل گفت : باری بدان كه آفرینش فرزند نه بمدت و صحبت است، كه بقدرت و مشیّت است. مریم گفت : هر گز كه دید كه نباتی بی تخم از زمین بر آمد!. جبرئیل گفت : اوّل نباتی كه برآمد بی تخم بقدرت اﷲ تعالی آمد. پس جبرئیل روح عیسی در وی دمید، از آن بار گرفت. چون وقت زادن آمد، در آن بیابان تنها و غریب و بیكس و بی نوا و بی كام، گرسنه و هیچ طعام نه، تشنه و هیچ قطره آب نه، و یك رفیق ساز گارنه، درد ره خاسته وزادن به عیسی نزدیك گشته، ربّ العزّة میگوید :
« فاجائها المخاض الی جذع الّنخلة » از بی طافتی ور نجوری پشت بآن درخت خرما بن باز نهاد، بر غریبی و تنهئی و بی كامی خود می نالید و می گریید كه : اكنون پیش مردم چه عذر آرم و چه گویم. كه این كودك از كجا آوردم. و از كجا بار گرفتم. و كودك را بچه شویم. و او را چه پوشم.
تنها خورد این دل غم و تنها كشدا
گردون نكشد آنچه دل ما كشدا
همی گریست و می گفت : « یا لیتنی متّ قبل هذا وكنت نسيًا مَّنسیًّا ». پس چون درد و اندوه بغایت رسید، سخن بریده گشت، و چشم پر آب شد و دل پر حسرت : و مرگ بآرزو خواست، فرمان آمد بجبرئیل كه مریم را دریاب كه در غرقابست. جبرئیل (ع) آمد و از بالای سروی ندا كرد، ای مریم! دلتنگی مكن و اندوه مدار، « قد جعل ربّك تحتك سریّا » : ای ـ ولداً سیّداً شریفاً وبقولی دیگر عیسی كه از مادر جدا شد در زیر آن درخت دانست كه مادرش دلتنگ است و رنجور، آواز داد « الاّ تحزنی » ای مادر دلتنگ و غمگین مباش و مرگ مخواه بآرزو، چه دانی كه در این كار چه تعبیه است و چه دولت. آخر بگشاید این کار گشایندهٴ كار. « تبارك اﷲ و سبحانه ــ ما كلّ همّ هو بالسّرمد »مریم گفت ای پسر چون دلتنك نباشم، در این بیابان خشك شربتی آب نه كه بیاشامم یا بدان طهارت كنم، عیسی (ع) پای بر زمین مالید چشمهٴ آب پدید آمد گفت : گفت : یا امّاه « قد جعل ربّك تحتك |
|
fukami / fukasawa (05/06/15) / fukasawa (06/07/31) / fukasawa (07/01/03) / admin (09/01/06) |
| 5 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۴۵ |
قصهٴ خویش بگو و از حال خویش مرا خبرده. پیر گفت : من وقتی گناهی كردم، اكنون چهل سال است تا از آن گناه تو به میكنم و از حق تعالی عذر میخواهم. عیسی گفت : آن چه گناهست؟ پیر گفت : گناهی كه اﷲ تعالی بر من بپوشید وستر كرد تو چه پرسی از آن؟ من آن گناه با كس نگویم مگر كه پیغامبری را بینم از پیغامبر ان خدای و با وی بگویم. عیسی گفت : پس من پیغامبر خدایم عیسی مریم ــ بامن بگوی. گفت : ای عیسی وقتی بر در گاه ربّ العزّة فضولی كرده ام، كاری را كه الله تعالی خواسته بود ورانده و كرده، گفتم لیته لم یكن، فانا استغفراﷲ منه منذ اربعین سنة. فارسل عیسی عینیه با لّدموع فقال : انّی اری اخی هذا یستغفر من ذنب لم بخطر لی ببال. |
|
fukami / fukasawa (05/06/16) / fukasawa (06/07/31) |
| 6 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۶۰ |
قوله تعالی : « وانذرهم یوم الحسرة » یوم الحسرة ــ یوم القیامة سبق لقوم الشقاوۃ من غیران یر تكبوا معصیة، ولاخرین السعادة قبل ان یقتر فواحسنة. روز حسرت روز اول است در عهد ازل، كه حكم كردند و قضاراندند و هر كس را آنچه سزای وی بود دادند، راندهٴ بی جرم و جریمت، نواختهٴ بی وسیلت طاعت. یكی را خلعت رفعت دوختند و میل نه. یكی را بآتش قطیعت سوختند و جور نه. آن یكی بر بساط لطف پر از نازو خطاب : « فاستبشروا ببیعكم » شنیده. این یكی دروهده خذلان بنعت حرمان زهر « قل مو توا |
|
fukami / fukasawa (05/06/19) / fukasawa (06/07/31) / fukasawa (07/01/05) |
| 7 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۶۱ |
بغیظكم » چشانیده، آری سابقه ای رانده، چنانكه خود دانسته. عاقبتی نهاده چنانكه خود خواسته از بشریّت تیری ضعیف تر كیب در وجود آورده، و آن تیر در كمان علم ازل نهاده و در هدف حكم انداخته. اگر راست رود، ثنا و احسنت اندازنده را، اگر كژ رود طعن و لعن تیر را. شعر :
حیرت اندر حیرتست و تشنگی درتشنگی
گه گمان گردد یقین و گه یقن گردد گمان.
حضرت عزّ و جلال و بی نیازی فرش او ــ منقطع گشته درین ره صد هزاران كاروان.
قوله : اناّ نحن نرث الارض ومن علیها » میگوید مائیم میراث بر جهان ازجهانیان، و باقی پس جهانیان و جهان، و باز گشت كار خلق با ماست جاودان. اشارتست ببقاء احدیت و فناء خلقیت آن روز كه اطلال و رسوم كون را آتش بی نیازی در زند و عالم راهباء منثور گرداند و تیغ قهر برهیا كل افلاك بگذراند، و غبار اغیار از دامن قدرت بیفشاند، و زمام اعدام بر سر مركب وجود كند. پس ندادر دهد كه : « لمن الملك الیوم » كر از هرهٴ آن بود كه این خطاب را بجواب پیش آید، تا هم جلال احدیت جمال صمدیت را پاسخ كند. و عزّ قدوسی كمال سبوحی را جواب دهد كه : « اﷲ الواحد القهّار ».
قوله : « واذكر فی الكتاب ابرهیم انّه كان صدّیقاً نبیّا » الّصدیق ــ هو الواقف مع الله فی عموم الا و قات علی الّصدق كسی را صّدیق گویند كه بااﷲ تعالی بهمه حال و درهمه وقت راست رود. بنفس در مجاهدت. بدل در مشاهدت. بروح در مکاشفت، بسرّ در ملاطفت، مراد خود فداء مراد حق کرده، ظاهر بخلق داده، باطن با حق آسوده، همه کس دست در دامن وی زده و دل وی بكس التفات ناكرده، خویشتن را با الله تعالی سپرده و بهر چه پیش آید رضا داده، اینست حال خلیل (ع) بگاه بلا و محنت. جبرئیل او را پیش آمد كه : هل لك من حاجة. روی از جبرئیل گردانید و گفت : امّا الیك فلا. آنگه دست تسلیم از آستین رضا بیرون كرد و بر وی اسباب باز زد و بزبان تفرید گفت : |
|
fukami / fukasawa (05/06/19) / fukasawa (06/07/31) / fukasawa (07/01/05) |
| 8 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۶۴ |
بآسمان پیوسته.
قوله : « فخلف من بعدهم خلف » الایه .. آن دور در گذشت و آن قرن بسر رسید بازقو می دیگر رسیدند بعكس ایشان و سیرتشان، بر پی شهوتها رفتند و دل در آشیانهٴ شیطان بستند، حریص چون خوكان، متكبر چون پلنگان، محتال چون روبهان شریر چون سگان، بظاهر آدمی و بباطن شیطان.
ای جوانمرد خاصیّت آدمی نه بتغذّی و تناسل است كه نبات را همین هست نه بحسّ و حركت است كه حیوانات دیگر راهمین هست، بلكه خاصیّت آدمی بعلم و معرفت است ؛ امّا خطر گاهی داده اند او را كه بیك لحظه بدرجهٴ جبرئیل و میكائیل رسد، بلكه از ایشان در گذرد، و بیك خطرت بهیمه ای سبعی گردد بلا قیمت، اگر نظر فضل آلهی بدو رسد، « انعم اﷲ علیهم من الّنبیین » او را در پردهٴ عصمت خویش گیرد، و اگر بعدل جبّاری بحكم سیاست بدو نگرد. « فخلف من بعد هم خلف » او را در وهدهٴ غیّ افكند كه : « فسوف یلقون غیّاً ».
قوله : « الا من تاب و آمن و عمل صالحاً »، فاولئك الّذین تدار كتهم الّرحمة الا زلیة و یسبقون فی النّعم الّسر مدیة. |
|
fukami / fukasawa (05/06/25) / fukasawa (06/07/31) / fukasawa (07/01/05) |
| 9 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۸۵ |
قوله : « جنّات عدن الّتی وعد الرحمن عباده بالغیب » خداوند زمین و آسمان، كردگار نیكوكار رهی دار مهربان، لطیف نشان و كریم پیمان و قدیم احسان. بندگان خود را تشریف می دهد، بفضل و لطف خود ایشانرا می نوازد، بناءِ حجره |
|
fukami / fukasawa (05/07/30) / fukasawa (06/07/31) / fukasawa (07/01/19) |
| 10 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۸۹ |
كافران را. مؤمن بگناه آلوده گشته از آن كه دنیا سرای پر غبارست درن و وسخ معاصی برو نشسته، از دوزخ گرمابه‌ای ساختند او را، تا از اوساخ مطهرّ گردد و مهذّب شود، آنگه بمحلّ كرامت و منزل سعادت رسد، و نیز جوهر آب و گل تا خام بود بی قیمت بود، چون بآتش بگذشت آنگه قیمت گیرد پیرایهٴ شراب شود، حضرت ملوك را بشاید. و گفتهٴاند حكمت ربّانی بآوردن مؤمنان در آتش، آنست كه تا جودت عنصر و قوت حال موحّدان بمشركان نماید، كه جوهر چون اصلی بود، آتش آنرا تباه ’ نكند، زر خالص چون در آتش نهی آتش آنرا تباه نكند، بلكه روشن تر و افروخته تر گردد، چنانستی كه با ابلیس میگوید : تو بر طینت آدم تكبّر آوردی كه : « أاسجد لمن خلقت طیناً »، اكنون در نگر تا شرف طینت بینی، آن طینت بتمکین و تربیت احدّیت بآنجا رسد كه دوزخ از وی بفریاد آید، كه : « جز یا مؤمن فقد اطفأ نورك لهبی ».
و روی ان بعض المؤمنین اذا دخل الجنّة قال الیس قد وعد ناربّنا ان نرّدالنّار؟ فتقول له الملائكة انّكم قدوردتموها و هی خامدة. و قیل بورد الله الخلق النّار ثم یجعلهم فرقتین، فرقة یستغیثون من النّار، و فرقة تستغیث النّار منهم، لیتبیّن انّ النّار مأمورة لا تحرق الاّ بامر.
در بعضی اخبار آمده كه روز قیامت قومی را از امّت محمّد سوی دوزخ رانند، چون بدر دوزخ رسند مالك ایشانرا گوید شما چه قومید؟ چون افتادید باین راه كه بر شما آثار شقاوت و داغ بیگانگی نمی بینم؟ نشان بیگانگان آنستكه رویهای سیاه دارند و چشمهای ازرق، سلسله بر دست و پای وغل بر گردن شما را این حال نیست، ایشان گویند : نحن العصاة من امّة محمّد (ص) . مالك گوید اكنون خود در آتش شوید كه مرا از محمّد پیغامبر شرم آید كه امت وی را بقهر و عنف بدوزخ اندازم، ایشان گویند : یا مالك دعنانبك علی انفسنا ساعة، بگذاریك ساعت كه ما بر خود بگرئیم و ماتم خود بداریم، كه ما هر گزندانستیم و ظنّ نبردیم كه ما را باین |
|
fukami / fukasawa (05/08/02) / fukasawa (06/07/31) / fukasawa (07/01/27) |
| 11 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۹۱ |
در حله مجاهدت زمانی، در قرطه مشاهدت، گاهی در سكر شكر، گاهی در صحومحو، هم نیست و هم هست، هم هشیار و هم مست، دلهاشان حریق نار غیرت، جانهاشان غریق بحر حیرت، ساكنان پوینده. خاموشان گوینده، فردا كه خلق را بحضرت ذی الجلال حشر كنند، هر كسی را مركبی باشد، یكی را نجیب طاعت، یكی را براق همّت و ایشانرا اقبضه عزّت احدّیت، در خبر آمده كه ارواح الشهداء فی اجواف طیر خضر. جانهای شهیدان چون از این عالم حكم رحیل كنند در حوصله مرغان سبز نهند و در قنادیل نور، نیز گفته اند در مرغزار بهشت. امّا این جوانمردان حوصلهٴ محبّت ایشان از آن فراخ تر است كه بحوصلهٴ مرغی در فرو آید، ایشان را مقام چیست؟ ارواح الاحباب فی قبضة العزّة یكاشفهم بذاته ویلاطفهم بصفاته. سیرت ایشان چیست؟ آنكه خود را بكّل بمحبوب مشغول دارند، جان و دل و تن در راه او بذل كنند، در سرّو جهر و در علانیت و سریرت موافقت او طلب كنند، نصیب او بر نصیب خود مقدّم كنند، و آنگه خود را افكنده عجز، و شكستهٴ تقصیر شناسند. نواخت ایشان از حضرت ذی الجلال چیست؟ « انّ الّذین آمنو و عملوا الّصالحات سیجعل لهم الّرحمن وّداً » ــ « نحن اولیاؤ كم فی الحیوة الّدنیا وفی الاخرة و یحبّهم و یحبّونه. »
پیر طریقت گفته كه این محبّت تعلق بخاك ندارد، و محبّت وی تعلق بنظر از لی دارد، اگر علّت محبّت خاك بودی در عالم خاك بسیارست و نه هر جای محبّت است. لكن قرعه ای از قدرت خود بزد ما برآمدیم، فالی از حكمت بیاورد آن ما بودیم، او جلّ جلاله كه بتونگرد بحكم ازل نگرد نه بحكم حال.
بوسلیمان دارانی ب‍بویزید نوشت كه : كسی كه ازو غافل باشد و بشب بخسبد هیچ تواند بود كه بمنزل رسد؟ ــ بویزید جواب نبشت : « اذا هبّت ریاح العنایة بلغ المنزل من غیر كلفة ». اگر باد لطف ازلیّت از هوای فردانیّت بحكم عنایت بر دل او و زد، بمنزل رسد بی كلفت. او جلّ جلاله بندگان را در معصیت می بیند و میداند كه تو به خواهند كرد. ایشانرا حكم از آن تو به كند، نه از این معصیت، بنده را |
|
fukami / fukasawa (05/08/02) / fukasawa (06/07/31) / admin (06/11/20) / fukasawa (07/01/27) |
| 12 |
۶ |
۱۹ |
مريم |
شانزدهم |
۹۲ |
در حال می بیند كه گناه می كند، امّا می داند كه نیك خواهد شد، او را از صالحان شمرد نه از مفسدان. موسی (ع) در غضب الواح تو راة بر زمین زد، باوی عتاب نكرد، سلیمان اسبان بی جرم را پی كرد باوی خطاب نكرد، زیرا كه بكرد ظاهر ننگرست بسابقهٴ ازلی نگرست، گاه بكاهی بگیرد، گاه بكوهی عفو كند، بكاهی بگیرد قدرت را، بكوهی عفو كند رحمت را، ما كه در ازل ترا دوستی اثبات كردیم، خطّی بگرد تو بر كشیدیم، اگر معصوم بایستی، معصوم آفریدمی، چنانكه بایست آفریدیم، اعتماد كن بر دوستی كسی كه ترا جز معصوم دوست ندارد، اگر ترا عصمت داد می واز تو همه پاكی بودی جلال و حدانیّت را شریك بودی، و من خداوند بی شریكم و بی انبازو بی نظیر و بی نیاز. هر كه را رقم دوستی كشیدم هر آینه كار وی بسازم، و خصمان او را كفایت كنم. و هر كه بخصمی دوستی از دوستان ما بیرون آید، ما خصم اوئیم. من آذی لی و لیّافقد بارزنی بالمحاربة. ابلیس را دیدی كه در حق تو یك سخن گفت ملعون ابد گشت، نمرود با آن همه طول و عرض بینم پشه او را هلاك كردیم مكافات درد دل خلیل را، در عصر نوح یك جهان خلق را در آب بكشتیم مجازات درد دل نوح از آن جفاها كه ازیشان بوی رسید. آری هر كه مختار ما بود و محل اسرار ما بود، و منبع انوار ما بود، دل وی آراسته بیادگار ما بود، اصلاح كار او كار ما بود. |
|
fukami / fukasawa (05/08/02) / fukasawa (06/07/31) / fukasawa (07/01/27) |
| 13 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۱۱ |
آشنارا بیفروخت وبنار عزّت بیگانه را بسوخت، جای دیگر گفت : « وانّه لتنزیل ربّ العالمین » فرو فرستاده خداوند جهانیان است، پروردگار و دارندهٴ همگانست، یكی تن پرورد بنعمت و دل پرورد بمحبّت، آن درناز و نعمت، واین در راز ولینعمت، آن بر درگاه شریعت است درخدمت وریاضت، این درپیشگاه حقیقت سزای صحبت وقربت.
قوله : « الرحمن علی العرش استوی » هفت جای درقرآن یاد كرد كه من بر عرش مستویم.
شیخ الاسلام انصاری گفت قدس الله روحه، استواء خداوند برعرش در قرآنست و مرا بدین ایمانست، تأویل نجویم كه تأویل درین باب طغیانست، ظاهر قبول كنم و باطن تسلیم، این اعتقاد سنیّانست، و نادر یافته بجان پذیر فته طریقت ایشانست، ایمان من سمعی است، شرع من خبری است، معرفت من یافتنی است، خبر را مصدقم یافت رامحققّم، سمع را متبعّم، بآلت عقل، بگواهی صنع، بدلالت نور، باشارت تنزیل، به پیغام رسول، بشرط تسلیم، امّا همیدانم كه نه جایگیر است بحاجت، كه جای نمایست بحجت، نه عرش بردارندهٴ الله تعالی است، که الله دارنده و نگهدارندهٴ عرشست، عرش خدا جویانرا ساخته، نه خداشناسانرا، خداجوی دیگرست و خدا ـ شناس دیگر، خداجوی را گفت : « الرّحمن علی العرش استوی » خداشناسانرا گفت « و هومعكم » برعرش بذات، بعلم هرجای، بصحبت درجان، بقرب درنفس. ای جوانمرد در خلوت « وهو معکم » رخت فرو منه که « تعالی الله الملک الحق » باوی روانست، بربساط « ونحن اقرب » آرام مگیر كه « ما قدر و الله حق قدره » زیر آنست، با « و وجوه یومئذناضرة الی ربّها ناظرة » گستاخ مباش كه « لاتدر كه الابصار » از بر آنست، هرچه « هوالاول » می دهد « هوالآ خر » می رباید، هرچه « هوّالظاهر » نشان میكند، هوالباطن » محو می كند، این همه چیست، تامؤمن میان خوف ورجاو عارف میان قبض و بسط طوف می كنند، نمیتوان گفت كه نمیتوان یافت، كه شریعت خصمی میكند، و نمیتوان گفت كه توان یافت، كه عزّت رضانمیدهد، عزیز عظیم لایعرف قدره ولایدرك حقه، |
|
fukami / fukasawa (05/08/02) / fukasawa (06/07/31) |
| 14 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۱۴ |
چیزی باتو مانده است. رحمتی بود از حق جلّ جلاله بموسی عمران كه گفت : « و ماتلك بیمینك » تا آن همه دعوی از نهاد موسی سربرزد و موسی (ع) رابر آن اطلاع دادند تا از آن دعوی برخاست و دامن عصمت خویش از آن گرد بیفشاند.
قوله : « و اضمم یدك الی جناحك تخرج بیضاء من غیر سوءِ » معجزهٴ موسی یكی بیرون از نفس وی بود عصا، دیگر در نفس وی بودید بیضا. عصا نمود كاری است از آیات آفاق، وید بیضا نمود كاری است از آیات انفس. و ربّ العالمین راه توحید خود برشناخت این دوطرف نهاده میگوید جل جلاله. « سنریهم آیا تنافی الآ فاق و فی انفسهم حتّی یتبیّن لهم انّه الحق ».
قوله : « لنریك من آیا تناالكبری » ای ــ الایة الكبری و هی ماكان یجده من الشهود و الوجود و مالایكون بتكلّف العبد و تصرفه من فنون الاحوال التی یدركها صاحبها ذوقاً. آیت كبری بحقیقت آنست كه از دیده خلق پوشیده و از تكلّف و تصرف بنده رسته، شرابی از غیب روی نهاده ناخواسته، بسرّبنده رسیده و چاشنی آن آن بجان یافته، عیشی روحانی با صد هزار طبل نهانی، رستاخیز جاودانی، نفسی بصحبت آمیخته، جانی در آرزو آویخته، دلی بنور یافت غرق گشته، از غرقی كه هست طلب از یافت بازنمی داند. و از شعاع وجود عبارت نمی تواند، در آتش مهر می سوزد و از ناز باز نمی پردازد.
پیر طریقت گفت : الهی آنچه نا خواسته یافتنی است، خواهندهٴ بدان كیست؟ و آنچه از پاداش برتر است سئوال در جنب آن چیست؟ پس هرچه از باران منت است بهار آن دمی است، و هرچه از تعرض و سؤال است از رهی مستمدّیست، الهی دانش و كوشش محنت آدمیست، و بهرهٴ هر یكی از تو بسزا كرد ازلیست. |
|
fukami / fukasawa (05/08/14) / fukasawa (06/07/31) |
| 15 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۳۳ |
كه یاموسی : « اذهب الی فرعون انّه طغی » بروبر آن مردطاغی شوخ گردنکش كه برمعاصی دلیر گشته. چگویم خداوندا فرمان چیست؟ « قل هل لك الی ان تز كی » ای موسی هرچند كه او كافروار بامامی زند تو اورا كه دعوت كنی؛ بلطف دعوت كن و برفق سخن گوی. ای موسی تورسول منی، فرستادهٴ منی خلق من گیر، من رفیق و لطیفم، رفق و لطف دوست دارم، برفق باوی گو : « هل لك الی ان تزكّی » افتدت كه باما صلح كنی، مسلمان شوی وازراه جنگ و مخالفت بر خیزی، ای موسی باوی بگوی چهار صد سال در كفر بسر آوردی، اگر مسلمان شوی و مارابه یگانگی یاد كنی چهارصد سال دیگر عمرت دهم درین جهان بجوانی و تندرستی و شادی و پیروزی، ودر آن جهان بهشت جاودانی و سعادت ابدی. بامصطفی (ص) همین گفت چون كفرهٴ قریش را دعوت می كرد او را برفق فرمود گفت : « و جادلهم بالتّی هی احسن » ای محمّد با ایشان بلطف سخن گوی اگر با تومجادلت كنند توپاسخ ایشان بنیكوئی كن بگو : « انّما اعظكم بواحدة » من شما را پند می دهم بیك چیز « ان تقوموالله مثنی و فرادی » كه خیزید خدایر ایگانه و دو گانه، پس با خود بیندیشید و بایكدیگر باز گوئید من كه رسول خدایم دیوانه و پوشیده خردنیم، شما را بملك ابد و نعیم سرمد می خوانم. لطیفا سخنا كه اینست ولی چه سود كه بایسته نبودند در ازل، كار نه آن دارد كه از كسی عمل آید و از كسی كسل، كار آن دارد كه تا خود شایسته كه آمد در ازل ؛ تلخ را چه سود كش آب خوش در كنارست، وخار را چه حاصل از آن كش بوی گل در جوارست. یكی از بزرگان دین گفته اذاكان هذا رفته مع الكفارفكیف رفقه بالا برار. فرعون كه چندین سال میگفت « انا ربّكم الاعلی » باوی خطاب می كند بدین لطیفی، مؤمنی كه هفتاد سال در سجود می گوید « سبحان ربّی الاعلی » گوئی كه در گور باوی خود چه خطاب كند و بروی چه نواخت نهد. موسی (ع) چون دل بر آن نهاد كه برفرعون شود از الله تعالی تمكین خواست و تهیّه اسباب اداءِ رسالت. گفت : « ربّ اشرح لی صدری » از بهر موسی چنین گفت باز از بهر مصطفی (ص) گفت : « الم نشرح لك صدرك» بازمؤمنان |
|
fukami / fukasawa (05/08/14) / fukasawa (06/07/31) |
| 16 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۳۴ |
امت را گفت : « فمن یردالله ان یهدیه یشرح صدره للاسلام » موسی بخواست، پس از آنكه بخواست اورا بداد مصطفی (ص) را ناخواسته بداد، امّا منّت بروی نهاد، باز مؤمنان امّت را بی خواست و بی منّت این نعمت در كنار نهاد، نه از آن كه ایشان را بر پیغامبر فضلی و شرفی است لكن ضعیفانند و گناهكاران و مفلسان، وضعیفان را بیشتر نوازند و عاصیانرا بیشتر خوانند، نبینی پدری كه فرزندان دارد و یكی از ایشان ناخلف بود، آن ناخلف را بیشتر خواند و به نگرد، پیوسته دلش باوی می گراید، واز حوادث روزگار بروی می ترسد، خدایرا عزّ و جلّ برروی زمین چندین صدّیقان و زاهدان و عارفانند و هرشب در سیك بازپسین كه بخودی خودبندگانرا تعهد كندهمه عاصیان و مفلسانرا خواند كه : « هل من سائل هل من تائب هل من مستغفر؟ » میگوید جلّ جلاله : نعم المولی انا، نیك خداوندی كه منم، نیك یاری و مهربانی كه منم ؛ « ان عصیتنی سترتك وان سألتنی اعطتیك وان استغفر تنی غفرت لك وان دعوتنی لّبیتك وان اعرضت عنّی نادیتك ».
« ربّ اشرح لی صدری » نكته لطیف بشنو، گفت، اشرح لی صدری، نگفت قلبی، از آنكه حرج و ضیق بصدر رسد بقلب نرسد، صدر دیگرست و قلب دیگر، صدر در خبرست و قلب در نظر، صدر در هیبت است و قلب در سرور مشاهدت، با دوام انس ولذّت نظر و حصول مشاهدت حرج و ضیق كجادر گنجد، موسی در مقام مناجات مست شراب شوق گشته بود، دریای مهر در باطن وی بموج آمده، همی ترسید كه مناجات بسر آید و سخن بریده گردد همی در سخن و سئوال آویخته بود از پس هر سؤالی سؤالی دیگر می كرد، از « ربّ اشدح صدری » تا آنجا که : گفت : « واشر که فی امری »، تاربّ العزّة درد عشق و سوز عشق و شوق ویرا این مرهم : برنهاد كه : « قد اوتیت سؤلك یا موسی » ای موسی هرچه خواستی دادم و هرچه خواهی می دهم ربّ العزّة همین كرامت كه با موسی كرد باامّت محمّد كرد گفت : « و آتیكم من كل ماسألتموه » ای محمّد امّت ترا گرامی كردم : كه هر كرامت كه با موسی كردم، و هر نواخت |
|
fukami / fukasawa (05/08/15) / fukasawa (06/07/31) |
| 17 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۳۵ |
كه بروی نهادم، باامّت تو بقدر ایشان همان كردم، با موسی گفتم : « القیت علیك محبّة منّی » باامّت تو گفتم : « یحبّم و یحبونّه » با موسی گفتم : « لانخف انك من الآ منین » با امّت تو كفتم : « اولئك لهم الامن » با موسی گفتم : « و قربناه نجیاً »، باامّت تو گفتم : « و اسجدواقترب و نحن اقرب »، با موسی گفتم. « اجیبت دعوتكما » با امّت تو گفتم : « فاستجاب لهم ربّهم » با موسی گفتم : « لاتخافا اننی معكما »، با امّت تو گفتم : « انّ الله مع الذّین اتقوا »، موسی را گفتم : « و انجینا موسی و من معه »، امّت ترا گفتم : « و كذلك ننّجی المؤمنین »، موسی با ما گفت : « و عجلت الیك ربّ لترضی »، با امّت تو گفتم : « اقد رضی الله عن المؤمنین ».
قوله : « و فتنّاك فتوناً » ای ــ طبخناك با لبلاعطبخاً حتّی صرت صافیاً نقیّاً فاستخلصناك لناحتّی لاتكون لغیرنا. ای موسی ترا در كوره بلابردیم و با خلاص نهادیم، تادردلت جزمهر ما و برزبانت جز ذكرمانماند، آن بلاها و فتنها كه برسروی نشست چه بود، اوّل كه ویرا زادند متواری زادند در خانه تاریك بی چراغ، بی نوا، و بی كام، مادر را نمی بایست كه پسر بود از بیم فرعون كه پسر انرا می كشت، او را در تابوت كرد و بدریا افكند، منزل اولش دریا بود دشمن اورا برگرفت چون چشم باز كرد شمشیر و نطع دید، منزل اوّل دریا، منزل دوم شمشیر و نطع و دیدار دشمن، منزل سوم بیم از قبطیان كه ازیشان یكی را كشته بود، وانگه بگریخته بپس وانگران، دل آشفته و جان حیران، پای برهنه وشكم گرسنه، هیچ ندانست كه كجا می رود تارسید بمدین، بمزدوری شعیب وشبانی، از سرسوز وحسرت بر توالی محنت گفت :
بهر كوئی مرا تا كی دوانی
زهرزهری مرا تاكی چشانی
برو داندازی اوّل تو رهی را
پس آنگه بربر دشمن نشانی
وزان پس افكنی او را بغربت
بمز دوری شعیب و بشبانی
شبانی را كجا آن قدر باشد
كه توبی واسطه ویرا بخوانی |
|
fukami / fukasawa (05/08/15) / fukasawa (06/07/31) |
| 18 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۳۶ |
پس اورا اوری برطور سینا
هزاران تو سخن باوی برانی
و گر كوید زتو دیدار خواهم
جواب آید كه موسی لن ترانی
اورا چنین در بلاء لطف آمیغ می داشت، و بزخم شفقت آمیز می پیراست، و با نواع بلیّات می شست، آن همه از چه بود، از آن كش خود را می بایست، همانست كه گفت : « و اصطنعتك لنفسی » ای موسی نه در می بایستی كم می بایستی ترا بگزیدم، نه ترا بلكه خویشتن را. از آن بود كه سر برادر گرفت و او را بقهر بخود كشید و ازو نگفت چرا كردی، بیك مشت چشم عزرائیل برافكند، نگفت چرا كردی، الواح توریة بر زمین زد نگفت چرا زدی، آری در پردهٴ دوستی كارها رود كه آن همه بیرون از پرده دوستی تاوان بود، و در پناه دوستی محتمل بود. شعر :
و اذا الحبیب اتی بذنب واحد
جاءت محاسنه بالف شفیع
قوله : « فقولاله قولاً لیناً » الایة ... عن وهب بن منبه. قال : لما بعث الله موسی (ع) الی فرعون قال له و اسمع كلامی و احفظ و صیتّی و ارع عهدی، فانی قد وقفتك الیوم منّی موقفاً لاینبغی لبشر بعدك ان یقوم مقامك منّی ادنبتك و قرّ بتك حتّی سمعت كلامی و كنت باقرب الامكنة منّی فانطلق بر سالتی فانك بعینی و سمعی و انّ معك نصری و انّی قد البستك جبّة من سلطانی، تستكمل بها القوة فی امری، فانت جندعظیم من جندی بعثتك الی خلق صغیف من خلقی، بطر نعمتی و امن مكری و انكر ربوبیتی و عبد دونی وزعم انّه لا یعرفنی و انّی اقسم بعزّتی لولا الحجة و العذر الذّی و ضعته بینی و بین خلقی لبطشت به بطشة جبّار یغضب لغضبه السماء و الارض و الجبال و البحارفان اذنت للسّماء حصبته، وان اذنت للارض ابتلعته و ان ذنت للجبال دمّرته، وان اذنت للبحار غرّقته، ولكنّه هان علیّ و سقطمن عینی و وسعه حلمی و استغنیت بماعندی وحقّ لی انا الغنّی لاغنی غیری، فبلغه رسالتی و ادعه الی عبادتی و توحیدی. و حذرّه نقمتی و بأسی، واخبره انه لایقوم شئی لغضبی و ذكرّه ایاّی و قل له فیما بین ذلك « قولا لیّناً لعّله یتذكّرا و یخشی » و اخبر انّی الی العفو و المغفرة اسرع |
|
fukami / fukasawa (05/08/15) / fukasawa (06/07/31) |
| 19 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۳۷ |
الی الغضب و العقوبة ولا یروعنك ما البسته من لباس الدنیا، فان ناصیته بیدی لیس یطرف ولا ینطق ولایتنفس الاّ بعلمی و اذنی، وقل له اجب ربّك فانّه واسع المغفرة امهلك اربع مائة سنة وفی كلّها كنت تبارزه بالمحاربة و هو یمطر علیك السّماءِ ویتبت لك الارض و یلبسك العافیة لاتسقم ولاتهرم ولم تفتقر ولم تغلب و لوشاء ان یخلعك من ذلك اویسلبكه فعل، ولكنّه ذواناة و ذوحلم عظیم. |
|
fukami / fukasawa (05/08/15) / fukasawa (06/07/31) |
| 20 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۴۹ |
قوله : « منها خلقنا كم و فیها نعید كم »، بدان كه آدمی دو چیزست : جانست و تن |
|
fukami / fukasawa (05/08/17) / fukasawa (06/07/31) |
| 21 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۵۰ |
جان از نورست و نورعلوی، تن از خاك و خاك سفلی، جان خواست كه بر شود كه علوی بود، تن خواست كه فرورود كه سفلی بود، ملك تعالی و تقّدس بكمال قدرت خویش هر دورا بند یكدیگر ساخت، جان بندتن شد و تن بندجان، هردو بند. جان و تن با یكدیگر قرار گرفتند تا روز مرگ كه عمربنده بسرآید و اجل دررسد این بند گشاده گردد، چنانكه مرغ از قفص بیرون آید جان از تن برآید سوی هوا شود، بآشیان خویش، تن راه زمین گیرد. تاشود بامر كزخویش، جانرا درقندیل نور نهند واز درخت طوبی بیاویزند، تن را در كفن پیچند و بخاك سپارند، اینست كه ربّ العالمین گفت : « منها خلقنا كم وفیها نعید كم » روزی چند برآید جان بنظاره تن آید. حال تن دیكر گون بیند بنالد، گوید ای چشم عبرت ببن. ای دیده نرگسین! آن دیدن تو كو؟ ای زبان حكمت گوی. آن گفتار شیرین تو كو؟ ای روی پرنگار زیبا. آن زیب و جمالت كو؟ ای بیامده از خاك و داشته برخاك و روزی یافته از خاك و باز گردانیده بخاك و نیست كشته بخاك. شعر :
الیس من التّراب ابا تراب
خلقنا و المصیر الی التراب
فما معنی النّأسف ان دفنا
ترا بافی التّراب ابا تراب
چنانستی كه ملك میگوید جلّ جلاله : یكبار خاك راسبب هستی كنم، یكبار سبب نیستی، تاعالمیان بدانند كه قادر بر كمال منم، و هر بوده راهست كننده منم.
ای جوانمرد اگر زانكه ترا در گورستان گذری باشد، نگر تابچشم عبرت نگری در آن لشكر گاه، كه آن نه خاكست كه تو می بینی، آن تن عزیز انست، گوشت و پوست جوانانست، قدو بالای بناز پرورد گانست، موی و محاسن پیر انست، شعر :
بلیناو ماتبلی النجوم الطّوالع
وتبقی الجبال بعد ناوالمصانع |
|
fukami / fukasawa (05/08/17) / fukasawa (06/07/31) |
| 22 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۵۳ |
و استغفار.
قوله : « انّا آمنّا بربّنا لیغفر لنا خطایانا » اهمّ الاشیاءِ علی من عرفه مغفرته له خطایاه، هذا آدم امّا استكشف عن حاله و حلّ به ماحلّ قال : « ربنّا ظلمنا انفسنا وان لم تغفر لنا و ترحمنا لنكوننّ من الخاسرین » و هذا نوح (ع) بعدمقاساته طول البلاءِ قال : « و الاّ تغفر لی و تر حمنی اكن من الخاسرین ». و هذا موسی (ع) قال : « ربّ انّی ظلمت نفسی فاغفر لی » و قال لنبینا (ص) : « و استغفر لذنبك »، و قال صلی الله علیه وسلّم : نّه لیغان علی قلبی و استغفر الله فی الیوم سبعین مرّة و منّ علیه یقوله : « لیغفر لك ماتقدّم من ذنبك و ماتأخرّ. |
|
fukami / fukasawa (05/08/17) / fukasawa (06/07/31) |
| 23 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۷۰ |
خویش ازساق جدّ كشف كند و نفس خود را بآداب شریعت ریاضت دهد و داد دین از روزگار خرد بستاند و جهد كند كه اعملل و اقوال خود را بمعیار شریعت و مقتضی حقیقت راست كند، و حكم این آیت بر خود لازم گرداند و بداند كه ربّ العزة می گوید : « وانّی لعفاّ رلمن تاب و آمن و عمل صالحاً ثمّ اهتدی » غفّار بنآءِ مبالغتست، اقتضای كثرت كند، یعنی كه الله فراخ بخشایش است، « و لمن تاب » فعل بنده است و فعل اقتضاء كثرت نكند، اشارت آیت آنست كه اگر بنده از روی ندامت یكبار بحق باز گردد، ربّ العزة از روی لطف و رحمت بارها بوی باز گردد، از بنده یك قدم در راه مجاهدت، و از الله تعالی هزار كرم بحكم عنایت، عبدی منك قلیل طاعة و منی جلیل رحمة، منك یسیر خدمته ومنی كبیر نعمة همانست كه مصطفی (ص) گفته است حكایت از كرد گار قدیم جّل جلاله : « من تقرّب الیّ شبراً تقربت الیه ذراعاً و من تقرّب الیّ ذراعاً تقربت الیه باعاً.
« وانی لغفار لمن تاب و آمن » معلومست كه توبه بی ایمان درست نیست، پس « آمن » اینجا چه فایده می دهد یعنی و آمن بانه لیس نجاته بتوبته و طاعته، انمّا نجاته بر حمته. داند كه نجات وی نه بطاعت و جهد و بندگیست، بلكه بفضل و لطف الهی است ؛ غفار از عفراست و معنی غفر پوشیدنست و ستربروی نگاه داشتن، و پردهٴ عفو و رحمت بر اعمال و اقوال وی داشتن، هم طاعت و هم معصیت، كه نه خود معاصی بنده را بستر حاجتست كه طاعت ویرا هم بستر حاجتست، اگر آفات طاعت بنده پیش وی آرند از طاعت خود پیش از آن ترسد كه از معصیت. عائشة روایت كند كه از : مصطفی (ص) پرسیدم معنی این آیت، « و الذّین یؤتون ما آتوا و قلوبهم و جلة » هوالرّجل یزنی و یسرق و یشرب الخمر؟ قال لاهو الرجل یصلی و یصوم و یتصدّق و یخاف آن لاّ یقبل منه.
رابعهٴ عدویه بسیار گفتی : استغفر الله من قلّة صدقی، فی قولی استغفر الله، بدان ای جوانمرد كه پرده دواست یكی برداشته، وهر گز مبادا كه فرو گذارند. یكی |
|
fukami / fukasawa (05/08/17) / fukasawa (06/07/31) |
| 24 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۷۲ |
نفروشی، كه ایشان بر كشیدگان ذكر مااند، نام نهادگان فضل مااند، آراستگان لطف مااند، برداشتگان مشیّت مااند، ازعلم آمده، برتقدیر عرض كرده، ازارادت نشان یافته، ازحكم توقیع برکشیده، درازل پدیدآوردهٴ علم من، امروز موجود امرمن، فردا نگاه داشتهٴ حكم من، علم ولایت ازل دارد. امر ولایت وقت دارد، حكم ولایت ابد دارد، سلطان كه خاصگیان دارد هر یكی را ولایتی دهد، ولایت سه است : ولایت ازل، ولایت وقت، ولایت ابد. ای علم تو جانب ازل گیر، ای امر توراه وقت گیر، ای حكم تو دامن ابدگیر ؛ ای آدمی ترا سه صفت دادم و آخر بخودت رسانیدم : اول بسلطان علم سپردم، پس بپادشاه امر دادم، پس بشاهنشاه حكم تسلیم كردم، پس این ندا در عالم دادم كه : « وانّ الی رّبك المنتهی » ای علم تو با مرده، ای امر توبحكم ده، ای حكم توبمن ده، علم همه صفاست، امر همه بلاست، حكم همه بقاست، كه داند كه درین اسرار چه تعبیه هاست. |
|
fukami / fukasawa (05/08/18) / fukasawa (06/07/31) |
| 25 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۸۷ |
جابر قال : كناحول رسول الله فقال : « الاانّه مثلّت لی امتّی : فی الطین و علّمت اسمآء هم كماعلّم آدم الاسمآء كلها، وعرضت علی الرایات وانّ الفقیر من الفقراء لیشفع لعدد مثل ربیعة ومضر، فلاتز هدوافی فقر اءالمؤمنین ». می گوید درامت من كس باشد كه فردای فیامت بعد دربیعة ومضر بشفاعت وی دربهشت روند، چون عظمت چاكران اینست وشرف ایشان بدر گاه عزت چنین است، حشمت وحرمت وشرف سید اولین و آخرین در مقام شفاعت خود چونست؟ گوئی دران می نگرم كه فردا دران عرصه عظمی و انجمن كبری سیّد صلوات اﷲ علیه طیلسان شفاعت برسفت شفقت افكنده و آن بیچارگان و عاصیان امت دست دردامن. شفاعت وی زده : و سید (ص) همی گوید تا یكی مانده من نروم، شفاعتی لاهل الكبائر من امتی، وازحضرت عزت ذی الجلال این نداء لطف روان : « ولسوف یعطیك ربّك فترضی » ای محمد چندانكه میخواهی می بحشم و آنچه میگوئی می پذیرم، ای محمد سوختگان در گاه ماراگوی تادست تهی آرید برما، كه مادست تهی دوست داریم، فروشندگان دست پر خواهند، بخشندگان دست تهی، ای محمّد درازل همه احسان من، درحال همه انعام من، درابد همه افضال من، اشارت بدرگاه بی نهایت بحكم رأفت و رحمت این است كه اگر صد سال جفاكنی، چون عذر خواهی گویم كس را درمیان شفیع مكن، تانداند كه توچه كرده ای آن روز كه مرا شفیع باید من خودشفیع انگیزم « من ذاالّذی یشفع عنده الاّ باذنه » آن روز كه شفیع انگیزم، عدد جفاهای تو باوی بنگویم، و گرنه شفاعت نكند زان كه حلم من كشد بارجفای تو شفیع نكشد، كرم من پوشد عیبهای توشفیع نپوشد. درخبرست كه روز قیامت بنده ای را بدوزخ می برند، مصطفی (ص) اورا ببیند گوید : یارب امتّی امتّی. خطاب آید كه ای محمد ندانی كه وی چه كرده است؟ عدد جفاهای بنده با وی بگوید، مصطفی (ص) گوید : سحقاً، او كه شفیع تواست چون بداند جفاهای تو، چنین گوید. پس بدان كه آلوده ملوث را نپذیرد كسی مگر من، معیوب را ننوازد كسی جز از من |
|
fukami / fukasawa (05/08/21) / fukasawa (06/07/31) |
| 26 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۱۹۱ |
درد و محنت بساز، آنگه ترا بدین وطن عزیز ومستقرّ بقاباز رسانیم با صد هزار خلعت لطف و انواع كرامت علی رؤس الاشهاد بمشهد صد هزار و بیست واند هزار نقطهٴ نبّوت وذات طهارت ومنبع صفوت. فردا آدم را بینی با ذریّت خود كه در بهشت میرود و ملائكهٴ ملكوت بتعجّب می نگرند ومی گویند : این مرد فردست، كه بی نوا وبی برگ از فردوس رخت برداشت. ای آدم بیرون آوردن تو از بهشت پردهٴ كارها و سرّ رازها است، زیرا كه صلب تو بحر صد هزار و بیست واند هزار نقطه درّنبّوت است. رنجی بر گیر، وتاروزی چند گنجی بر گیر، همچنین مصطفی عربی (ص) را گفتند ای محمد! مامكّیانرا بر گماشتیم تا ترا ازمكّه بیرون كردند، وفرمودیم كه بمدینه هجرت كن، لباس غربت درپوش و بزاویهٴ حسرت بوایوب انصاری رو، این همه تعبیهٴ آنست كه روز فتح مكّه ترا باده هزار مرد مبارزتیغ زن بمكّه باز آریم تا صنادید قریش و رؤساء مكّه تعجب همی كنند كه این مرداست كه تنها بگریخت اكنون بنگرید كه كارش بكجا رسید. همچنین روح پاك مقدس را گفتیم : تو معدن لطافتی و منبع روح و راحتی ترا كه بوطن غربت فرستادیم، ودر صحبت نفس شور انگیز بداشتیم، ودرین خاكدان محبوس كردیم، مقصود آن بود كه بآخر كار باصد هزار خلع الطاف وتحف مبار وهدایاء اسرار بحضرت خود باز خوانیم، كه : « یا ایتّهاالنّفس المطمئنّة ارجعی الی ربّك ». ای آدم اگر ترا از بهشت درصحبت مار و ابلیس بدنیا فرستادیم، درصحبت رحمت و مغفرت و بدرقهٴ اقبال و دولت باز آوردیم. ای محمّد اگر ترا از مكّه بصفت ذلّ بیرون آوردیم، بافتح وظفر ونصرت بصفت عزّباز آوردیم. ای روح! عزیز اگر ترا درین خاكدان و منزل اندوهان و بیت الاحزان فراق روزی چند مبتلا كردیم، و مدتی درصحبت نفس اماره بداشتیم، بآخر درصحبت رضا و بدرقهٴ خطاب « ارجعی الی ربّك » بجوار كرامت باز آوردیم. |
|
fukami / fukasawa (05/08/24) / fukasawa (06/07/31) |
| 27 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۲۰۱ |
و سروی از كل عالم بازبندد و بخود پیوندد، فانّ الاتصّال بالحق علی قدر الانفصال عن الخلق. واسطی گوید : هر كه بدونگرد بخود ننگرد، هر كه یاد او كند یاد خود فراموش كند، یاد خود و یاد خلق تخم غمانست، یاد یاد حقسّت دیگر همه تاوانست، اگر نه درازل ترا یاد كردی ترا زهرهٴ یاد كرد او كی بودی، اگر نه این توقیع رفیع ازحضرت عزّت روان گشتی كه : « فا ذكرونی اذكر كم » كه یارستی ذكروی بخواب اندر بدیدن یا نام وی بخاطر بگذرانیدن، خلقی بودند درمهامهٴ حیرت ودر ظلمات فكرت، همی لطف ربّانی ومدد یزانی سفری كرد بعالم خاك، یتیم بوطالب درّیتیم هر طالب گردانید، آن سیّد كونین چون درآمد سفره بیفكند وصلا آواز درداد، خواجگان قریش چون بوجهل وبولهب و امثال ایشان اجابت نكردند، گفتند خواجگان و مهتران ننگ دارند كه بدعوت گدایان حاضر آیند، آن صلا گفتن مهتر كونین در اقطار عالم طوافی كردهر كجا سوخته ای بود اجابت كرد، بلال جشی صلای مهتر بشنید روی براه آورد، صهیب در روم بشنید، سر گردان درتك و پوی افتاد. سلمان از فارس عاشق وار روی بحضرت نهاد، چون دررسیدند برسفره نشستند و آن دولت دست درهم زد و آفتاب سعادت در آسمان ارادت بكمال رسید، آن صنادید و كردنگشان درنگرستند بی دولتی خود در جنب دولت ایشان بدیدند، حسدبردند خواستند كه ایشانرا از آن سفره برانگیزانند گفتند ای محمّد ایشانرا بران تا مابا تو همسایگی كنیم، ما را عار می آید كه با كدایان نشینیم. مهتر از غایت حرص كه بر اسلام داشت خواست كه آن كار پیش گیرد، از حضرت عزّت خطاب آمد كه : گرد آزار دل سوختگان مگرد كه كریمانرا عادت نبود كه گدایانرا از سفره برانگیزانند. « ولاتطرد الذین یدعون ربّهم » ای محمد این درویشانرا مران كه زندگانی ایشان بذكر ماست. ولاتطع من اغفلنا قلبه عن ذكرنا. و آن خواجگان را فرمان مبر كه دل ایشان از ذكر ما خالیست. درویشانرا صفت اینست كه : « یذ كرون الله قیاماً وقعوداً » عادتشان اینست كه |
|
fukami / fukasawa (05/08/24) / fukasawa (06/07/31) |
| 28 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۲۰۵ |
ساقی لطف دمادم كرد كه : واسجد واقترب » واین نه تفضیل اعم است بر انبیاء لكن من كان اضعف فالرب به الطف. رب الارباب كار ضعیفان چنان سازد كه جملهٴ اقویا از آن درتعجب آیند، صد هزار ملك مقرب در بحر ركوع وسجودغوص كردند و كس حدیث ایشان نكند واین گدای بی نوا ازخواب درآید و گوید آه كه بیگاه شد، ربّ العامین درمصحف مجد رقم اعزاز ازبر كسوة راز وی كشد كه : « تتجافی جنوبهم عن المضاجع » الایة.
« لانسئلك رزقاً نحن نرزقك » هر كه اعتقاد كرد كه رازق بحقیقت خداوند است ورزق همه ازوست واسباب بتقدیر اوست، نشان وی آن بود كه بهمگی دل بر وی تو كل كند واز اغیار تبتل كند، تا ربّ العزة كاروی میسازد و هردمی بانواع كرامت اورا می نوازد، مردی بنزدیك حاتم اصم آمد گفت بچه چیز روزگار می گذانی كه ضیاعی وعقاری نداری؟ حاتم گفت من خزانته. ازخزانه حق میخورم. مرد گفت نان از آسمان بتو فرو. اندازد؟ حاتم گفت لولم تكن له الارض لكان یلقی علیّ الخبز من السماء. اگر زمین آن او نبودی نان از آسمان فرو انداختی. فقال الرّجل، انتم تقولون بالكلام، فقال حاتم لانه لم ینزل من السّماء الا الكلام فقال الرّجل انالااقوی علی مجادلتك. فقال لان الباطل لایقوی مع الحق. ای مسكیز هیچ بیماری صعب تر ازبیماری ضعف یقین نیست، یقین با حق درست كن و دست ترا. اسم یقین است، علم یقین است، وعین یقینست و حق یقینست و حقیقت حق یقینست، اسم یقین عوام راست، علم یقین خواص راست، عین یقین خاص الخاص راست، حق یقین انبیاء راست، حقیقت حق یقین مصطفی راست، مرد كه مرد گردد بیقین گردد، یقین باید كه بزبان رسد تا گوینده آید، بچشم رسد تابیننده آید، بگوش رسد تاشنونده آید، بدست رسد تا گیرنده آید، بپای رسد تارونده آید.
مصطفی (ص) گفت : عیسی (ع) برروی آب برفت و گریقینش زیادت بودی برهوا برفتی. استاد ابوعلی دقاق گفت این اشارت بخود كرد یعنی شب معراج |
|
fukami / fukasawa (05/08/25) / fukasawa (06/07/31) |
| 29 |
۶ |
۲۰ |
طه |
شانزدهم |
۲۰۶ |
ما كه برهوا میرفتیم از كمال یقین بود.
« قل كلّ متربص فتربصوا » الایة ... ارباب التفرقه ینتظرون نوب الایام، كیف یقتضیه حكم الافلاك و ماالذّی یوجبه الطبایع والنجوم. والمسلمون ینتظرون مایبدو من المقادیر فهم فی روح التوحید و الباقون فی ظلمات الشّرك. |
|
fukami / fukasawa (05/08/25) / fukasawa (06/07/31) |
| 30 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۲۲۲ |
در باطن ایشان بیفروخت ومؤمنانرا بچراغ علم ایشان راه دین حق نمود ، تا اعلام قدرت و شواهد عزت ودلائل حكمت برایشان كشف گشت ، وباین تشریف واعزاز حق رسیدند كه رب العزة گفت : « لقد انزلنا الیكم كتاباً فیه ذكر كم » این آیت اهل قرآن را تشریفی است بزرگوار و تهنیتی مهربار وبعزت عزیز كه خاك جهان غلام اقدام اهل قرآنست ، عرصه قیامت و صعید سیاست در آرزوی روی اهل قرآنست ، اقداح شراب كوثر مشتاق لبان اهل قرآنست ، درجات جنات مأوی و حورعین و اشجار وانهار سلسبیل وزنجبیل ، دربند انتظار اهل قرآنست ، وازین همه عزیزتر و بزرگوارتر ذات صمدی وصفات سرمدی در اشتیاق دیدار اهل قرآنست ، خود می گوید جل جلاله :
الاطال شوق الابرار الی لقائی
وانّی الیهم لاشد شوقاً .
« و كم قصمنا من قریة كانت ظالمة » نتیجهٴ ظلم خرابی وطنست ، مصطفی (ص) گفت : « لوكان الظلم بیتاً فی الجنّة لسلط الله علیه الخراب » وظلم صعب آنست كه بنده بر خویشتن كند كه بجای طاعت معصیت نهد تا رب العزة باطن وی خراب كند ، بجای توفیق خذلان نشیند ، شواهد معرفت رخت بردارد وسواس شیطان بجای وی رخت فرونهد ، اینست كه رب العزة گفت : « و انشأنا بعدها قوما آخرین » و گفته اند درین آیت محوواثباتست ، محو آنست كه گفت : « و كم قصمنا من قریة كانت ظالمة » اثبات آنست كه گفت : « وانشأنا بعدها قوماً آخرین » قومی جهان دارانرازین جهان می برند آن محواست ، دیگرانرا بجای ایشان می نشانند ، آن اثباتست . وذلك معنی قوله : « یمحو الله مایشاء ویثبت » فی قول بعض المفسرین ، وقیل یمحو مایشاء من الباطل ، ویثبت مایشاء من الحق . كقوله : « بل نقذف بالحق علی الباطل فیدمغه » ای ــ ندخل نهار التحقیق علی لیالی الاوهام ، فیتقشع سحاب الغیبة وینجلی صباب الابهام وتبرز شمس الیقین عن خفاء الظنون .
پیر طریقت باین معنی اشارت كرده گفته بر خبر همی رفتم جویان یقین ، ترس ، |
|
fukami / fukasawa (05/08/25) / fukasawa (06/07/31) |
| 31 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۲۲۳ |
مایه وامید قرین ، مقصود ازمن نهان ومن كوشندهٴ دین ، ناگاه برق تجلی تافت از كمین ، ازظن چنان روز بینند واز دوست چنین . |
|
fukami / fukasawa (05/08/25) / fukasawa (06/07/31) |
| 32 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۲۳۵ |
والبعید، وتسلیم الامر الی الله لیحكم كیف یرید. وقال الشبلی : الواحد یكفیك من الكل، والكل لایكفیك من الواحد. شبلی گفت حق جل جلاله واحدست اگر تو هزار خصم داری چون حق تعالی باتو باشد همه كفایت كند، واگر تقدیراً هزاریار ومعین داری چون حق تعالی با تونباشد بدست توباد بود، رسول خدای (ص) درغار با صدّیق می گفت : « لاتحزن ان الله معنا » اندوه مدار كه الله تعالی باماست و عنكبوتی را گفتند مهتر پیغامبران وسر صدّیقان را درغار از دشمن پنهان كرده ایم رو زاویهٴ عجز وفقر خود بردرآن غاربزن، تا بدرقهٴ ایشان باشد، هیچ چیز درعالم ازعنكبوت عاجزتر نیست و ازخانه وی ضعیف تر نیست. « وانّ اوهن البیوت لبیت العنكبوت » چون خواهد كه هلاك كند دشمنی را چون نمرود بپشه هلاك كند، او خداوندی است كه هرچه خواهد كند وقدرت خود بهرچه خواهد نماید، یكی نظاره كن در كمال قدرت او در آفرینش آسمان و زمین كه می گوید جل جلاله : « اولم یرالذّین كفروا انّ السّموات والارض كانتا رتقا ففتقناهما و جعلنامن الماء كل شی حّی » وجعلنا وجعلنا وجعلنا، تا آخر آیات همه اشارتست بكمال قدرت او و بیان حكمت او، چون بقدرت نگری همه معدومات رنگ وجود گیرد. چون بعزت نگری همه موجودات رنگ عدم گیرد، وتا ظن نبری كه هرچه دانست بگفت، هرچه توانست بكرد، وهرچه داشت بداد، موجودات ومخلوقات نمودكاریست از قدرت او، وحیها والهامها ذره ایست ازعلم او، چنانكه حكمی چند ازعلم خویش بخلق فرستاد، وعلم بته نرسید همچنین كلوخی چندبهم بازنهاد وقدرت او بپایان نرسید، اگر هزاران عرش و كرسی و آسمان وزمین بیافریند هنوز ذره ای از قدرت خود پیدا نكرده باشد، آن قدرت تواست كه متقاصر است و متناهی، اما قدرت او جل جلاله متعالی است و نامتناهی، هرچه درعقل محالست، الله عزوجل بران قادربر كمالست، و در قدرت بی احتیال است ودر قیّومیّت بی گشتن حالست، ودر ذات وصفات جاوید متعال است.
قوله : « و هوالّذی خلق اللّیل والنّهار » برذوق اهل معرفت این شب و روز |
|
fukami / fukasawa (05/08/25) / fukasawa (06/07/31) |
| 33 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۲۳۶ |
نشان قبض وبسط عارفانست واین قبض وبسط حكم الهی وتقدیر پادشاهی است، گاه درقبضهٴ قبضش نهد تاسلطان جمال او را بحكم نوال بنوازد، وآنگه شرط مردصاحب دردآنست كه درقبضهٴ قبض مهذب وبی اعتراض بود، وبربساط بسط مؤدب بی اعراض باشد، كه بزرگان دین چنین گفته اند : لایجدالعبد حلاوة الایمان حتی یأتیه البلاء من كلّ مكان.
« والشّمس والقمر كلّ فی فلك یسبحون » شمس وقمربیافرید دربروج آسمان وبرذروهٴ افلاك روان. آفتاب بروجهی آفرید كه بیفزاید ونكاهد، وقمر بروجهی كه افزاید وكاهد. گاه در محاق بود و گه در اشراق. آفتاب نشان صاحب توحید است كه بنعت تمكین درحضرت شهود می گوید : لو كشف الغطاء ما ازددت یقیناً. و قمر نشان صاحب علم است كه در میدان اجتهاد قدم دارد ازراه نظر واستدلال درآمده و دیده درطاعت واعمال داشته لیز دادوا ایماناً مع ایمانهم صاحب توحید خداوند درداست وصاحب علم خداوند كرد است، صاحب كرد درنظارهٴ سبب، و صاحب درد در نظارهٴ مسبب از سبب فارغ است. وبزرگان دین گفته اند سبب ندیدن جهلست اما با سبب بماندن شركست. عارفی را دیدند كه برلب دجله گفت : سیدی اناعطشان و مضی ولم یشرب. آن عزیز در نظارهٴ مسبب چنان مستغرق بود كه پروای سبب نداشت درمشاهدهٴ حق نه دجله دید ونه آب دجله. كسی كه مشغول كاری بود اگر حوراءِ بهشت بروی بگذرد خبر ندارد.
یعلم الله گر همی دانم نگارا شب ز روز
زانكه هستم روزوشب مدهوش وسر گردان عشق ... |
|
fukami / fukasawa (05/08/25) / fukasawa (06/07/31) |
| 34 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۲۵۷ |
احداً » كافرانرا یكسر بدوزخ برند واعمال ایشان در ترازو نهند كه اعمال ایشان هباءً منثور بود، وهباءً منثور در تحت وزن نیاید، فذلك قوله : « فلانقیم لهم یوم القیامة وزنا » اما مؤمنان، هم مطیعانرا وهم عاصیانرا درمقام ترازو بدارند قومی را حسنات برسیئات افزون آید ایشانرا ببهشت فرستند و قومی راسیئات برحسنات افزون آید ایشانرا بدوزخ فرستند چنانكه گفت : « والوزن یومئذالحق » الی قوله : « بآیاتنا یظلمون »، وقومی را حسنات وسیئات در ترازو برابر آید ازیشان كس باشد كه در دین برادری دارد كه دردنیا با یكدیگر صحبت و در دین موافقت داشتند ربّ العزّه آن برادر را بر گمارد تا ازحسنات خویش چیزی بوی بخشد چنانكه كفهٴ حسنات وی برسیئآت راجح شود وباین سبب الله تعالی اورا ببهشت رساند و كس باشد كه در دنیا درمیانهٴ شب وقتی بیدار بود و مصطفی راعلیه الصّلوة السّلام درود داده چنانكه الله تعالی ازوی دانست ودیگر هیچكس ازوی آن حال ندانست وازآن خلوت وی خبر نداشت، ربّ العزّه آن درود وی برداشت ودر خزینهٴ غیب بنهاد تا روز قیامت آن ساعت كه او را حاجت بود از غیب آن صحیفه در آید كفهٴ حسنات بدان راجح آید، ربّ العزّه گوید عبدی این امانت تو بود بنزدیك من بوقت حاجت با تو رسانیدم فادخل الجنّة سالماً. واز ایشان كس باشد كه آن برادردارد كه بوی طاعت بخشد، ونه اورا ودیعت بنزدیك الله تعالی بود، اورا درآن مقام سیاست و هیبت رستاخیز بدارند تا بیم وترس و اندوه وی بغایت رسد آن بیم وترس واندوه كفارهٴ لختی گناهان وی شود، آن كفه سیئات وی بآن كفاره سبك گردد و كفهٴ حسنات راجح شود فرمان آید كه در بهشت شو كه كفهٴ حسنات راجح گشت وبحكم ازلی وعنایت سرمدی كارتوسره شد زبان حال وی این ساعت این گوید، من چه دانستم كه آروز برید وصالست و زیر ابر جود نومیدی محالست، من چه دانستم كه آن مهربان چنان بردبارست كه كه لطف ومهربانی اوبگناهكار بی شمارست. |
|
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) |
| 35 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۲۷۳ |
تعجیل كن كه دخترت دیوانه گشته در خاك می غلتد و فریاد می كند وجامه بر خود پاره میكند نمرود پای تهی ازتخت خویش بیامد تا ببالین دختر، چون بربالین او نشست دختر بگوشهٴ مقنعه روی خویش ارپدر بپوشید گفت : ای پدر سرو طلعت تو جنابت كفر دارد واین دیدهٴ من طهارت یافته از مشاهدهٴ خلیل الله، نباید كه دیگر بآن ملوّث شود. گفت ای ماهروی پدر خلیل الله كیست؟ گفت : ابراهیم. نمرود چون این سخن بشنید دودست برفرق خویش زد گفت ماآتشی بر افروختیم كه ابراهیم را در آن بسوزیم، ندانستیم كه دل و جان خویش را در آن كباب میكنیم. گفت ای دختر اگر دیوانه گشته ای تا بغل و زنجیرت ببندند؟ گفت چون از اغلال و انكال دوزخ نجات یافتم بغل آهنین تو اندوه نخورم، گفت ای دختر اگر جز زمن خدائی دیگر گیری ترا هلاك كنم. گفت : الّذی خلقنی فهو الهی. خدای من اوست كه مرا آفرید، نسب تو (۱) وامشتی خاكست اگر خواهی بكش و اگر خواهی بگذار این جان پاك از این مشكوة آلوده بنسب نمرودی مل تابر آید، او مرغیست تابر كدام درخت آشیانه می یابد. ای جوانمرد كسی كه درحرم عنایت ازلی شد هرگز غوغای محنت ابدی گرد دولت سرمدی او نگردد. دختر همان نظاره میكرد كه پدر كرد، دختر راسبب هدایت بود و پدر را شقاوت بیفزود. ومن لم یجعل اﷲ له نوراً فماله من نور.
« قلنا یاناركونی برداً »اصحاب معارف و ارباب حقایق را درین آیت رمزی دیگر است، گفتند این ندا آتشی است كه در كانون جان خلیل تعبیه بود چون نمرود اورا درمنجنیق نهاد خلیل نیز سرّ خویش درمنجنیق مشاهدت نهاد، راست كه بنزدیك آتش نمرود رسید از سوز شهود حق خواست كه آه كند و آتش نمرود را تباه كند، ندا آمد كه : « یانار » ای آتش شهودی. « كونی برداً » برآتش نمرودی سردباش سلطنت خود بروی مران كه ما قضا كرده ایم كه ازمیان آتش بستانی پر ازهار و انوار برآریم كرامت خلیل خود را و اظهار معجزهٴ ویرا و اگر تو آنرا تباه كنی |
١- با (نسخه ج) |
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) |
| 36 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۲۷۴ |
بستان نباشد و معجزه پیدا نگردد، سردباش بر آتش نموردی تا بستان پدید آید سلامت باش بر ابراهیم تا معجزه پدید آید. لطیفهٴ دیگر شنو ازین عجبتر، نفس تو بر مثال نمورد است و هواءِ نفس آتش است و آن دل سوختهٴ تو خلیلست. نفس آتش هوی بر افروخته و دل را با سلاسل مكر واغلال شهوت در منجنیق معاصی نهاده و بآتش هوی انداخته هنوز یك گام نارفته كه عقل چون شیفتگان می آید بچاكری دل كه : هل لك من حاجة؟ دل جواب میدهد : امّا الیك فلا. ای عقل یاد داری كه ترا گفتند بیا بیامدی گفتند برو برفتی گفتند تو كیستی فرو ماندی؟ آن روزراه بخود ندانستی امروز بمن چون دانی راست؟ چون دل بآتش هوی فرو آید فرمان در آید كه : « یانار كونی برداً » ای آتش هوی سرد باش بردل كه او خود سوختهٴ محبت ماست ؛
ففی فؤاد المحبّ نار هوی.
سوخته را دیگر باره نسوزند. چون آتش هوی را این فرمان آید در ساعت فرو میرد واز میان جان عارف بوستانی عجب پدید آید باصد هزار بدایع و لطائف انواع ازهارواشجار پرثمار، برهوای بوستان سحاب افضال می ریزد باران اقبال، بر نفس باران كفایت تا ازوطاعت و وفا روید، بردل باران هدایت تاازو شوق وصفا روید، بر زبان باران لطافت تا از و حمد و ثناروید، بر چشم باران كرامت تا ازو رؤیت ولقا روید. |
|
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) |
| 37 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۲۹۵ |
اهل دیه را گفت شما اورا بخود راه مدهید ودرخانه ها مگذارید كه وی تعهد بیماری میكند مشكل نباید كه آن علت بشما تولّد كند پس ازآن چنان گشت كه كس رابر وی رحمت نیامد و هیچكس اورا كار نفرمود و هیچ چیزنداد، دلتنگ وتهی دست ازدیه بیرون آمد، ابلیس را دید برسرراه نشسته، گفت چرا دلتنگی؟ گفت ازبهر آنكه امروز از بهر بیمار هیچ پدید نكردم (۱) وكس را برما رحمت نیامد ابلیس گفت اگر آن دو گیسوی خویش بمن فروشی ترا دوقرص دهم تابسر بیمار بری (۲)، رحمه گیسو بفروخت ودوقرص بستد ابلیس بتعجیل نزدایوب رفت گفت خبرداری كه رحمه را چه واقعه افتاد، اورا بناسزائی گرفتند وهر دو گیسوی وی ببریدند، وایوب را عادت چنان بود كه هرگاه برخاستی دست بگیسوی وی زدی تابر توانستی خاستن، آن روز گیسوندید تلبیس ابلیس باور كرد و رحمه رامهجور كرد، آن ساعت رنج دلش بیفزود بیت المال صبرش تهی گشت فریاد برآورد كه : « مسّی الضّر وانت ارحم الراحمین ». ای جوانمرد ایوب آن همه بلا بقوت شربتی میتوانست كشد كه از حضرت عزت ذو الجلال بامدا دوشبانگاه پیاپی میرسید كه : دوش شب بربلاءِ ما چگونه گذاشتی؟ امروز دربلاءِ ماچون بسرآوردی.
خرسندشدم بدان كه گوئی یكبار
ای خستهٴ روزگار دوشت چون بود؟ |
|
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) |
| 38 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۳۰۸ |
قوله : « وذا النّون اذ ذهب مغاضباً » الآیه. خدایرا جلّ جلاله دوستانی اند كه اگر یك طرفة العین مدد لشكر بلا ازروزگار ایشان گسسته گردد چنانكه اهل عالم ازبی نعمتی غریوناك گردند ایشان از بی بلائی بفریاد آیند، هرچند كه آسیب دهر |
|
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) |
| 39 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۳۱۲ |
التقدیر سرّی واستدیموا بقلوبكم ذكری، تجدوا فی مآلكم غفری وتحظّوا بجمیل برّی. مفهوم این آیت حثّ مؤمنانست بر راه سنت و جماعت رفتن و در دین اقتدا بسلف كردن وازتأویل وتصرّف اهل بدعت پرهیز كردن.
پیر طریقت گفت : ایمان ما از راه سمعست نه بحیلت عقل، بقبول و تسلیمست نه بتأویل و تصرف، گردل گوید چرا؟ گوئی من امر را سر افكنده ام، اگر عقل گوید كه چون؟ جواب ده كه من بنده ام، ظاهر قبول كن وباطن بسپار، هرچه محدث است بگذار، وطریق سلف دست بمدار. « واناربّكم فاعبدون » می گوید مرا پرستید كه معبود منم، مراخوانید كه مجیب منم، من آن خداوند بی انبازبی نیازم كه بهیچ چیز وبهیچ كس حاجت ندارم، هرچه آفریدم برای شما آفریدم آسمان وزمین عرش و كرسی لوح وقلم طفیل وجود شمایند، آنچه مصطفی (ص) گفت : « ینزل الله كلّ لیلة الی السّماءالدنیا بنی جنة عدن بیده غرس سجرة طوبی بیده یضع الجبّار قدمه فی النّار لاتسبّوا الدهر فانّ الله هوالدهر ». « الرّحمن علی العرش استوی » مقصود ازین خلعتها نه اعیان آسمان وزمین عرش و كرسی وبهشت ودوزخ است ونه مقصود نواخت وتشریف آنست لیكن درحكم قدم رفته كه شما را درین منازل گذری باشد ودرین مواضع نظری، در هر منزلی ازین منازل ما ازلطف خود نزلی بیفكندیم تا چون دوستان ما در رسند حظّ ونصیب خود از نواخت وتشریف ما بر گیرند. |
|
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) / admin (06/11/07) |
| 40 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۳۲۰ |
قوله : « انّ الّذین سبقت لهم منّا الحسنی » الآیه. سبقت لهم من الله العنایة فی البدایة فظهرت الولایة فی النهایة. دربدایت عنایت باید تا درنهایت ولایت بود، یك ذره عنایت ازلی به از نعیم دو جهانی، اورا كه نواختند درازل نواختند، و اورا كه |
|
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) |
| 41 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۳۲۱ |
خواندند درازل خواندند، دوستان اودرازل كاس لطف نوشیدند ولباس فضل پوشیدند كارها درازل كرده و امروز كرده می نماید. سخنها درازل گفته و امروز گفته می شنواند، خلعتها بنام دوستان درازل دوخته و پرداخته و امروز می رساند. « كلّ یوم هو فی شأن » سوق المقادیر الی المواقیت. دیرست تا با توراز می گویند تو اكنون می شنوی، جلال عزت او قدیم است تو امروز می دانی، عام ازلی درازل نیابت تو میداشت در دانست صفات ازلی، سمع قدیم درازل نیابت تومی داشت درسماع كلام ازلی، قیّم كه مال كودكی دردست دارد بنیابت اودارد، پس چون كودك بالغ شود بوی دهد. میگوید ازروی اشارت كه شما اطفال عدم بودید كه لطف قدم كارشما می ساخت ونیابت شما می داشت، چه ماند ازفضل و كرم كه آن باتو نكرد، بلطف قدم تكلیف بسمع رسانید، حكم بدل فرستاد، رازبا جان گفت، رقم طاعت براطراف كشید، ترا منتظر واردات غیب گردانید كه ای منتظر وارد لطف ما. ای نظارهٴ شاهد غیب ما. ولایت نراند دردل تومگر سلطان سرما، حلقهٴ دردل تو نكوبد مگر دسول برّما، اینست حقیقت حسن ازلی كه دوستانرا سابق شد، وربّ العزّه برایشان منت نهاد كه : « سبقت لهم منّاالحسنی »، وثمرهٴ آن حسنی ابدیست كه ربّ العزّه وعده داده و گفته كه : « للّذین احسنوا الحسنی وزیادة ». آنگه عاقبت وسرانجام اهل سعادت بیان كرد و سابقهٴ ازلی را لاحقهٴ ابدی درپیوست كه : « لایحزنهم الفزع الاكبر » روز رستاخیز در انجمن كبری وعرصهٴ عظمی از فریشتگان نداء « لابشری » شنوند نه خطاب « وامتازوا الیوم ایّهاالمجرمون » نه آواز سیاست « اخسئوا فیها ولاتكلّمون »، نه آواز دردفراق، نه نومیدی ازرحمت، بلكه فریشتگان همی آیند جوق جوق (۱) وایشانرا بشارت می دهند كه : « هذایومكم الّذی كنتم توعدون » ای ــ هذا یومكم الّذی و عدتم بالثواب، فمنهم من یتلقّاه الملك ومنهم من یرّد علیه الخطاب والتعریف من الملك، فیقول جلّ جلاله : عبادی هل اشتقتم الیّ، قومی را بواسطهٴ فریشته سلام كنند كه : سلام علیكم ادخلوا الجنّة بما كنتم تعملون، قومی بیواسطه |
١ - نسخه الف : جوك جوك |
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) |
| 42 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۳۲۳ |
بنگوئیم، « و كلاّ نقصّ علیك من انباء الرّسل » همه را اندك دادیم وایشانرا مالامال، نبینی در مجلس شراب چون قومی بآخر رسند ساقی را گویند ایشانرا قدح مالامال ده تابما در رسانی. « مثل امّتی مثل القطر لایدری اوّله خیرام آخره، كیف تهلك امّة انافی اوّلها وعیسی فی آخرها ».
« و ما ارسلناك الاّرحمة للعالمین » در روزگارفترت پیش از مبعت مصطفی عربی جمال اسلام روی در نقاب عزّت كشیده بود، قومی بودند كه طبع را مؤثّر و محدث نهادند راهی بر گرفتند كه نهایت آن راه جزعمایت وضلالت نبود، عقل را خدای نهاده، طبع را رسول ساخته، فلك را مقدّر گفته، مستحسنات عقل راشریعت ساخته مستنكرات طبع رامناهی گفته، باشكال وهیآت مشغول شده، بتدویرات وتزویرات روزگار ببادبرداده، همی ناگاه آفتاب دولت شرع محمّدی (ص) ازآفاق اقبال احدی پدید آمد كه : « وما ارسلناك الاّرحمة للعالمین ». تبّع ملك حمیر مر كاهن خود را گفت : هل تجد ملكاًیزید علی ملكی؟ هیچ ملك دانی كه افزونی دارد برملك من؟ كاهن گفت كه آری پیغامبری در راه است كه ملك اوبرملك عالمیان بیفزاید، سیّدی ومهتری سروری كه در پیشانی وی نورسجود بود در ابروی وی نورخضوع بود، درموی وی نور جمال بود. در چشم وی نورعبرت بود. در روی وی نور رحمت بود. در میان دو كتف وی نور نبوّت بود، دردل وی نورمعرفت بود، در سرّ وی نورمحبّت بود، در كلام وی نورحكمت بود، در حكمت وی نورغیرت بود، در غیرت وی نورحضرت بود، انّه لبارّمبرور ایّد بالظهور، ووصف فی الزّبور، وحصّلت امّته فی السفور. مفرّج الظلم بالنّور. احمدالنبیّ طوبی لامّته حین یجیٴ وانشدوا.
انّ الرسول لسیف یستضاءبه
مهنّد من سیوف الله مسلول
نبّئت انّ رسول الله اوعدنی
والعفوعند رسول الله مأمول
مردی بود از زیر دامن عبد الله بن عبد المطَّلب بیرون آمده ودر اصلاب بشری رفته لكن ازغیب مددی در آمده واحوال واقوالش مبدّل كرد كه : « وانّك لعلی خلق |
|
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) |
| 43 |
۶ |
۲۱ |
انبیآء |
هفدهم |
۳۲۴ |
عظیم »، خلق بشریت برداشتند وخلق قرآن بنهادند، نطق بشریت بستدند ونطق از وحی پاك بدادند كه : « و ما ینطق عن الهوی ان هو الاّوحی یوحی ». لاحبرم گویندهٴ بشرع آمد، روندهٴ بحق آمد، متحرك بامر آمد، شب معراج بهشتها بروی عرض كردند طرف و غرف بوی نمودند، ذرّه ای بآن التفات نكرد، این طراز وفابر كسوهٴ صفاء وی كشیدند كه : « مازاغ البصرو ماطغی ». باز چون قدم بربساط راز نمازنهاد گفت : « جعلت قرّة عینی فی الصّلوة »، روشنائی چشم مادر نمازست زیرا كه مقام رازست المصلّی یناجی ربّه. « و ما ارسلنك الاّرجمة للعالمین » ازرحمت وی بود كه ترا در هیچ مقام فراموش نكرد، اگر در مكّه بود و اگر در مدینه، گر در مسجد بود و گر در حجره، همچنین برذروهٴ عرش و قاب قوسین ترا فراموش نكرد، در مكّه می گفت : « واعف عنّا ». و درغار می گفت : « انّ الله معنا »، در صدر قاب قوسین می گفت : « السّلام علینا وعلی عباد الله الصّالحین »، در وقت و فات می گفت : « الله خلیفتی علیكم ». فردا در مقام محمود بساط شفاعت گسترده می گوید : امّتی ، امّتی. |
|
fukami / fukasawa (05/08/26) / fukasawa (06/07/31) |
| 44 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۴۱ |
قوله : بسم الله الرّحمن الرّحیم »، استنارت الارواح بذكر الحبیب و انشقت الاكباد بشوق الحبیب، فلاراحة للحبیب بدون الحبیب، ولا سكون للحبیب الی غیر الحبیب، حتی یصل الی الحبیب :
ر كبت بحارالحبّ جهلابقدرها
وتلك بحارلیس یطفواغریقها
فسرت علی ریح تدلّ علیكم
ولاح قلیلا ثم غاب طریقها
الیكم بكم ارجوا النجاة ولااری
لنفسی دلَیلا غیر كم فیسوقها
نام خداوند كریم مهربان، پناه درویشان وذخیرهٴ مفلسان، همراه بازپس ماندگان وقرّة العین محباّن، سور دل دوستان، و سرور نزدیكان. خداوندی كه آئین بهشت در آئین دوستی او كجا پدید آید، نعیم دو گیتی در تجلی لطف او چه نماید، كریمی كه ناپاكی ناپاكان او را ضجر نكند، جوادی كه الحاح سائلان او راه بستوه نیاورد، مهربانی كه ببد كرد رهی بخشیده وانستاند، آمرزگاری كه بجرم امروزینه از عفودیگینه (۱) واپس نیاید نیك عهدی كه ببد عهدی بنده از گفته پشمان نشود، لطفی كه ناشایسته بفضل خود شایسته كند، كریمی كه رهی را از جنایت می شوید و پاك بیرون آرد، قرینی كه دوستان را پیش از خاطر ایشان ببر حاضر آید، عظیم پادشاهی، نیك خداوندی، مهر پیوندی، معیوب پسندی، راحت نمائی، دل گشائی، سرّآرائی، مهر افزائی. آن عزیزی در مناجات خویش گوید : الهی سمع العابدون عظمتك فخشعوا، وسمع الجبابرة سلطانك فخضعوا، وسمع المذنبون رحمتك فطمعوا، خداوندا عابدان وصف بزرگواری تو شنودند گردنها بسته كردند، سلطانان وصف |
١ - بمعنی ديروزی ازديگ بمعنی دی روز گذشته باشد. برهان قاطع |
fukami / fukasawa (05/12/25) / fukasawa (06/07/31) |
| 45 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۴۳ |
لاینطقون و لایؤذن لهم فیعتذرون، بساپرده ها كه آن روزدریده گردد، بسانسبها كه بریده شود، بساسپید رویان كه سیاه روی شوند، بسا پارسایان كه رسواگردند، بسا كلاه دولت كه در خاك مذلّت افكنند، ومنشورسلاطین كه آنرا توقیع عزل بركشند، كه : « والامریومئذ الله ». بسا پدران كه درقعر دوزخ فریاد میكشند و فرزندان درمرغزار بهشت میخرامند، لایجزی والد عن ولده ولا مولودهو جازعن والده شیئاً. ازسیاست آن روز آدم درپیش آید كه بارخدایا آدم را بگذار وبا فرزندان تودانی که چه كنی، نوح نوحه میكند كه بارخدایا برضعف ودرماند كی من رحمت كن، ابراهیم خلیل و موسی كلیم و عیسی روح الله هریكی بخود درمانده و بزبان افتقار در حالت انكسار همی گویند : نفسی نفسی، باز سیّد اوّلین و آخرین چراغ آسمان و زمین گزیده و پسندیدهٴ ربّ العالمین محمّد (ص) درآن صحراء قیامت برآید همچنانكه ماه دوهفته، عالم همه روشن شود وفلك گلشن گردد چون سیّد جمال و كمال خود بنماید و تلألؤ نور رخسار وی باعالم قیامت افتد، اهل ایمان راسعادت و امان پدید آید، چنانكه ماه اندرفلك بستارگان گذرهمی كند، آن مهتر عالم آن روزبمؤمنان گذرهمی كند، وبر خسارایشان نظرهمی كند، واهل ایمانرا بشفاعت همی دارد، « ولسوف یعطیك ربّك فترضی ».
« با ایّها النّاس ان كنتم فی ریب من البعث فانّا خلقنا كم من تراب » الایه، تركیب جسد آدمی درآفرینش اوّل حجتی روشن است برمنكران بعث، میگوید ... من آن خداوند كه جسدی و هیكلی بدین زیبائی، قدوقامتی وصورتی بدین نیكوئی بیافریدم از آن نطفهٴ مهین در آن قرارمكین، جای دیگر گفت : « الم نخلقكم من ماء مهین فجعلناه فی قرارمكین »؟ جسدی كه هر چه مخلوقاتست و محدثات در عالم علوی ودرعالم سفلی نمود گار آن درین جست یابی اگر تأمل كنی چنانكه در آسمان هفت فلك مرتب ساخته، درین جسد هفت عضومركب كرده از آب وخاك آنگه از گوشت وپوست ورگ و پی واستخوان، وچنانكه فلك بخشیده بردوازده برج، دراین بنیت |
|
fukami / fukasawa (05/12/25) / fukasawa (06/07/31) |
| 46 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۴۴ |
ساخته دوازده ثقبه برمثال دوازده برج، دوچشم و دو گوش و دو بینی و دو پستان و دو راه معروف و دهن و ناف، وچنانكه فریشتگانرا دوش است در اطباق سماوات، همچنین قوای نفس را روش است در این تركیب آدمی، وچنانكه بر جها در آسمان لختی جنویی اند و لختی شمالی، این ثقبه ها در جسد لختی سوی یمینند و لختی سوی شمال، و چنانكه بر فلك آسمان هفت كو كبست كه آنرا سیارات گویند و بر زعم قومی نحوست و سعادت درنواصی ایشان بسته، همچنین در جسد تو هفت قوّت است كه صلاح جسد در آن بسته، قوّت باصره و قوّت سامعه و قوّت ذائقه و شامّه و لامسه و ناطقه و عاقله، واصل این شاخها در دل است والیه الاشارة یقوله صلّی الله علیه وسلّم : « انّ فی جسد ابن آدم لمضغة اذا صلحت صلح لها سائر الجسد » الحدیث .. این خود اعتبار جسد است بعالم علوی، امّا اعتبار جسد بعالم سفلی آنست كه جسد همچون زمینست، عظام همچون جبال، مخ چون معادن، جوف چون دریا، امعاء و عروق چون جداول، گوشت چون خاك، موی چون نبات، روی چون عامر، پشت چون غامر، پیش روی چون مشرق، پس پشت چون مغرب، یمین چون جنوب، یسار چون شمال، نفس چون باد، سخن چون رعد، اصوات چون صواعق، خنده چون نور، غم و اندوه چون ظلمت، گریه چون باران، ایّام صبی چون ایّام ربیع، ایّام شباب چون ایام صیف، ایّام كهولت چون ایام خریف، ایام شیخوخت چون ایام شتاء، درجمله همیدان كه هیچ حیوان و نبات و صامت و ناطق نیست كه نه خاصیت او درین نقطهٴ خاكی بازیابی ازینجا گفته اند بزرگان دین كه : همه چیز در آدمی بازیابی و آدمی را در هیچ چیز باز نیابی، این جسد بدین صفت كه شنیدی برمثال تختی است شاهی برونشسته كه او را دل گویند، او را با این خاك كثیف قرابتی نه و همچون زندانی او را با وحشت زندان آرام و قرارنه، شب وروز در اندیشهٴ آن كه تا ازین زندان كی خلاص یابد، و بعالم لطف « ارجعی الی ربّك » كی بازشود، همچون مرغی درقفص پیوسته سر از در بچهٴ نفس فراز می کند که : |
|
fukami / fukasawa (05/12/25) / fukasawa (06/07/31) |
| 47 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۴۵ |
کی باشد كاین قفص بپردازم
در باغ الهی آشیان سازم.
« ذلك بانّ الله هوالحقّ وانه یحیی الموتی » الآبة. این اختلاف حوال خلق كه نمود. بآن نمود كه وی براستی خداست و خدائی را سزاست، و بقدر خود بجاست موجود كه فنا را بدوراه نه، موصوفی كه صفات او را بعقل دریافت نه، خلق را آفرید چنانكه خواست، وبر گزید آنرا كه خواست، درآفریدن ازش كت مقدس، در گزیدن ازتهمت منزّه. در وجود آورد بتقاضاءِ قدرت، بداشت بتقاضاءِ رحمت، با عدم برد بتقاضاءِ غیرت، حشر كرد بتقاضاءِ حكمت، خلقكم لاظهار القدرة ثمّ رزقكم لاظهار الكرم ثمّ یمیتكم لاظهار الجبروت، ثم یحییكم للثواب والعقاب. آدمی اوّل نطفه ای بود، بقدرت خود علقه گردانید، بمشیّت خود مضغه ساخت، بارادت خود عظام پدید آورد، بجود خود كسوت لحم در عظام پوشانید، حكمت درین آن بود كه تا آراسته وپرداخته درصدف رحم نگاه داشته، اورا بر پدر و مادر جلوه كند، همچنین فردای قیامت آراسته وپیراسته درصدق خاك نگاه داشته اؤلؤ وار بیرون آرد وبر فریشتگان و پیغامبران جلوه كند، اینست كه ربّ العالمین گفت. « وانّ الله یبعث من فی القبور ». |
|
fukami / fukasawa (05/12/29) / fukasawa (06/07/31) / admin (06/11/29) |
| 48 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۵۴ |
قوله : « الم تر انّ اﷲ یسجد له من فی اسّموات و من فی الارض » الآیة ... بدانكه هرچه در هفت آسمان و هفت زمین است حیونات و جمادات همه آنند كه خدایرا جلّ جلاله میخوانند و او را سجود میكنند، و به بی عیبی گواهی می دهند، وبپا كی یاد می كنند، امّا بعضی آنست كه آدمی بعقل خود فرا دریافت آن می رسد و از ادراك آن عاجز نه و بردانش وی پوشیده نه، سجود فریشتگان در آسمان ومؤمنان در زمین از آن نمط است، ذلك قوله : « یسجدله من فی الّسموات و من فی الارض »، امّا بعضی آنست كه عقل آنرا رد می كند و دل درآن می شورد ودین آنرا می پذیرد و الله تعالی بدرستی آن گواهی می دهد، سجود آفتاب و ماه و ستارگان و درختان و جنبندگان از این بابست، رب العزه آنرا در قرآن یاد كرد و مؤمنانرا با قرار و تسلیم فرمود كه : « وامر نا لنسلم لرّب العالمین »، هر كه الله تعالی بوی نیكوئی خواست و دل روشن داد و توفیق رفیق كرد كه آنچه كه در خرد محال است الله تعالی بر آن قادر بر كمال است معقول و نامهقول را مقدّر است و مقتدر، فاطر و مدبرّ، نه باوّل عاجز نه بآخر، از كیف باطن است و بقدرت ظاهر. ای جوانمرد حیلت در رزق محنت بار آورد و تكلّف در دین حیرت بر دهد، نه رزق بدست ماست نه دین بخرد ما، هردو را گردن باید نهادن و كار با خداوندگار سپردن، آنجا كه گفت : « جداراً یرید ان ینقض » دیوار را ارادت در خود معلوم نگشت، وخالق بآنچه گفت راستگوی و استوار است و آنجا كه گفت : « ثیاب من نار » از آتش پیراهن بریده در عقل معلوم نگشت و خالق استوار، « انّها شجرة تخرج فی اصل الجحیم ». در آتش درخت آتشین رسته می بالد و بر میدهد، در عقل معلوم نگشت، و خالق استوار، « قالتاثینا طائعین » از زمین و آسمان |
|
fukami / fukasawa (06/01/01) / fukasawa (06/07/31) |
| 49 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۵۷ |
هر كه دورتر اورا نزدیكتر دارند، وباین معنی حكایت كنند كه در بغداد مردی بود خداوندكام و نعمت، روزگار بی وفا تجمّل از روی وی فرو كشید آن كام و نعمت همه از دست وی برفت و بد حال گشت، روزی از سر دلتنگی و بی كامی برشطّ دجله نشست و در كار خویش اندیشه میكرد ملاحی فراز آمد و زورقی بیاورد، درآن زورق نشست چون بمیان دجله رسید ملاح پرسید از وی كه كجا خواهی رفت؟ گفت ندانم، ملاح عاقل بود، گفت این مرد یا مفلس است یا بیدل یا گرفتار، آنگه گفت حال خود با من بگو، حال خود بگفت، ملاح گفت ترا بدان جناب برم باشد كه فرجی پدید آید او را بدان جانب برد، مرد از كشتی بیرون آمد و بر شط دجله مسجدی بود در آن مسجد رفت، بعد از ساعتی قاضی شهر با جماعتی عدول در آمدند و نشستند خاد می در آمد از سرای خلیفه ایشانرا گفت، امیر المؤمنین را اجابت كنید، قاضی و جماعت عدول رفتند و این مرد خود را درمیان ایشان تعبیه كرد و رفت، چون در سرای خلیفه رفتند فرمان آمد كه امیر المؤمنین فلانه را بفلان میدهد عقد ببندید، عقد بستند، آنگه خادم آمد باده طبق پر از زر و بر سر هریك نافهٴ ای مشك نهاده هر طبقی پیش یكی بنهاد این مرد را طبق نبود خادم امیر المؤمنین را گفت مردی مانده است كه ویرا طبق نبود، گفت نه نامها نبشته بودم؟ گفت بلی ما ده تن را خواندیم یازده آمدند، امیر المؤمنین گفت آن مرد را پیش من آرید چون پیش تخت رسید دعائی لطیف بگفت، امیر المؤمنین گفت ما ترا نخواندیم چونست كه در حرم ما ناخوانده آمدی؟ گفت یا امیر المؤمنین نا خوانده نیامدم، گفت ترا كه خواند؟ گفت ایشانرا كه خواند؟ گفت ایشانرا خدم ما می خواند، گفت مرا كرم تو خواند.
چنان مدان كه من اینجایگه خود آمده ام
مرا مكارم تو شهریار گفت تعال
امیر المؤمنین گفت : مرحبا بداعیك. آنگه امیر المؤمنین دولت و قلم بخواست و بخط خویش منشور ولایتی نبشت و بوی داد و خلعتی نیكوفرمود و مركب خاص بوی داد آنگه گفت كه : هر كرا خدم ما خواند خلعت چنان یافت و هر كرا |
|
fukami / fukasawa (06/01/03) / fukasawa (06/07/31) |
| 50 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۵۸ |
كرم ما خواند خلعت چنین بیند. |
|
fukami / fukasawa (06/01/03) / fukasawa (06/07/31) |
| 51 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۷۱ |
وشهوت دنیا آلوده نگردانی. بداود (ع) وحی آمد كه : یا داود طهّر لی بیتاً اسكنه. ای داود خانه پاك گردان تا خداوند خانه بخانه فرو آید، گفت بار خدایا وایّ بیت یسعك؟ آن كدام خانه است كه عظمت وجلال ترا شاید؟ گفت آن دل بندهٴ مؤمن است، گفت بار خدایا چگونه پاك گردانم؟ گفت آتش عشق درو زن تا هرچه نسب ما ندارد سوخته گردد، و آنگه بجاروب حسرت بروب تا اگر بقیّتی مانده بود پاك بروبد، ای داود از آن پس اگر سر گشته ای بینی در راه طلب ما آنجاش نشان ده كه خرگاه قدس ما آنجاست، انا عندالقلوب المحمومة.
قوله : « واذّن فی النّاس بالحجّ » حج دو حرفست حاء وجیم، حاء اشارتست بحلم خداوند، جیم اشارتست بجرم بنده، فكانّه قال جئت بجرمی الی حلمك فاغفر لی، خداوندا آمدم با جرم خویش بیامرز مرا بفضل خویش. اعرابئی را دیدند دست در استار كعبه زده می گوید : من مثلی ولی اله ان اذنبت منّانی و ان تبت رجّانی وان اقبلت ادنانی، وان ادبرت نادانی. چومن كیست و مرا خداوندی است كه اگر گناه كنم نراند و نعمت باز نگیرد و اگر بازآیم بپذیرد و بنوازد و اگر روی بدرگاه وی آرم نزدیك كند، و اگر بر گردم باز خواند و خشم نگیرد. در تورات موسی است یابن آدم اكلت رزقی و لم تشكرنی و بارزتنی و لم تستحی منّی عبدی ان لم تستحی منّی فانا استحی منك. « یاتوك رجالا و علی كلّ ضامر » پیادگان را در راه حج بر سواران رتبت بیش داد و باین کرامت ایشانرا مخصوص کرد از بهر آن که رنج ایشان بیش از رنج سوارانست پایهاشان آبله كرده غبار راه بر روی و محاسن ایشان نشسته بر امید مشاهدهٴ كعبهٴ مقدّسه بار رنج بر خود نهاده و بترك راحت و آسایش بگفته، وارین عجبتر كه چون ذكر سواران كرد مركوب بذكر مخصوص كرد نه راكب، گفت : « و علی كلّ ضامر »، از بهر آن كه رنج رفتن و گرانی بار برمر كوبست نه بر راكب. آری كسی كه خواهد كه تا آن حجر مبارك كه بروی رقم تخصیص كشیده و خلعت یمین الله فی الارض یافته آنرا مصافحت كند و بناز آنرا در بر گیرد كم از آن |
|
fukami / fukasawa (06/01/03) / fukasawa (06/07/31) |
| 52 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۷۳ |
بار آورد، ترك حرمت داغ فرقت نهد، نتیجهٴ خدمت ثوابست و درجهٴ ثمرهٴ حرمت لذّت صحبتست و انس خلوت، او كه برمقام شریعت خدمت كند ناظر بمقام است، و او كه در عالم حقیقت حرمت شناسد ناظر بحق است، رسول خدا محمّد مصطفی (ص) كه خورشید فلك سعادت بود و ماه آسمان سیادت درصدف شرف و طراز كسوت وجود، شب معراج اطناب خیمهٴ سرّ خود از همه مقامات روندگان بكند ناظر بحق گشت نه ناظر بمقام، عالمیان همه در مقامات مانده وسیّد از همه برگذشته و نظر بحق داشته، لاجرم ازبارگاه عزت جبروت این خلعت كرامت یافته كه : « ما زاغ البصر و ماطغی ». لطیفه ای دیگر ازین عجبتر شنو. اهل خدمت چون نالند ازغیر دوست بدوست نالند، و از غیر دوست بدوست نالیدن در راه جوانمردان شرك است كه تا غیری می نبیند از و بدوست می ننالد، باز اهل حرمت چون نالند از دوست بدوست نالند و از دوست بدوست نالیدن عین توحیدست، از روی ظاهر شكوی می نماید امّا از روی باطن شكرست. می باز نماید كه جز تو كسی ندارم با كه گویم، جز تو كسی رانبینم بكه نالم، خلق پندارند كه وی گله میكند و او خود باین سخن اخلاص محبت عرضه می كند ازاینجاست كه حق جلّ جلاله از نالهٴ ایوب خبرداد كه : « مسّنی الضرّ » و با این ناله او را صابر خواند كه : « انّا وجدناه صابراً نعم العبد »، اگر شكوی بودی او را صابر كی خواندی، باز نمود كه شكوی آنگه بود كه بغیر ما نالد، امّا چون بما نالد آن شكوی نبود، ایوب نگفت : ای عالمیان : « مسّنی الضرّ » بلكه گفت : « ربّ انّی مسّنی الضرّ » عجز و فقر خویش بحضرت مولی بنهاد ذلّ خویش بر بی نیاز عرضه كرد و ادب حضرت بنعت حرمت بجای آورد، اینست بیان تعظیم حرمت و شرط آداب عبودیت. |
|
fukami / fukasawa (06/01/04) / fukasawa (06/07/31) |
| 53 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۹۰ |
باختزال رود، و در اعمال بریا و تصنّع و در احوال بملاحظت اغیار، ربّ العزه در این خیانتها فروبندد بر مؤمن عارف، روی دل وی با خود گرداند و اورا بهیچ غیری ندهد ور همه فردوس برین باشد، هر كه غارت سلطان غیرت حق گشت اورا پروای هیچ غیر نماند، گفته اند الزّاهد صید الحقّ من الدّنیا و العارف صید الحق من الجنة. زاهد صید حق است از دنیا بجسته، عارف صید حق است از بهشت بر بوده، دلی بعشق سوخته بمرغ بریان نیاساید، جانی بحق زنده باغیر او نیارامد.
« ولولا دفع الله النّاس بعضهم ببعض » یتجاوز عن الاصاغر لقدر الاكابر و یعفوا عن العوام لاخترام الكرام، و تلك سنّة اجراها الله سبحانه لاستیفاء منازل العبادة و استصفاء مناهل العرفان ولا تحویل لسنّته ولا تبدیل لكریم عارته، وفی بعض الكتب انّ الله عزّوجل یقول : انّی لاهمّ باهل الارض عذابا فاذا نظرت الی عمّار بیوتی والی المتهجدین والی المتحابین فیّ والی المستغفرین بالاسحار صرّفت ذلك عنهم.
« الّذین ان مكّنّاهم فی الارض » الآیة. اهل تمكین از زمین ایشانند كه ربّ العزه نظام كار عالم در ناصیهٴ ایشان بسته و ایشان هفت گروهند كما روی فی بعض الآثار، انّ قوام الدّنیا بسبعة : بالملوك و الوزراء ونوّا بهم و القضاة والشهود و العلماء و الفقراء، اذا استقام رأیهم ولم یخالفوا اسقی الله بهم الغیث و انبت بد عائهم العشب واحی بهم الارض و كشف بهم البلاء با من الخلق. معنی آنست كه ربّ العالمین جلّ جلاله تظام کار عالم و آرایش جهان و صلاح كار خلق و معاش بندگان و استقامت ایشان در هفت گروه بسته. چون این هفت گروه برسنن صواب وبر استقامت روند ودر شرایع دین وامر معروف و نهی منكر متفق باشند و دل با خدا و باخلق راست دارند و مخالفت بخود راه ندهند ربّ العالمین ببر كت همت راست و استقامت رای ایشان از آسمان باران رحمت فرستد و از زمین نبات و نعمت رویاند ودرهای خیر و راحت بر خلق گشاید و بلاها و فتنها بگرداند، اوّل پادشاهانند كه بندگان خدایرا نگهبانند (۱) و |
(۱)- گوشوانند ( نسخه الف ) |
fukami / fukasawa (06/01/04) / fukasawa (06/07/31) |
| 54 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۳۹۲ |
وینجلی عنه غطاء الغفلة ولا تأثیر لضباب الغداة فی شعاع الشّمس عند متوع النهار و هذا معنی قوله : « و لیعلم الّذین اوتو العلم انّه الحقّ من ربّك فیؤمنوا به فتخبت له قلوبهم ». انبیاء و رسل كه علم سعادت و رایت اقبال بردر گاه سینه های ایشان نصب كرده و مقاتیح كنوز خیرات وخزائن طاعات در كف كفایت ایشان نهاده و این حایط عصمت بگرد روزگار ایشان در كشیده كه : « انّ عبادی لیس لك علیهم سلطان » كی صورت بندد كه صولت غوغای لشكرشیاطین راه بساحات اقبال ایشان برد، یا سطوت مكر ابلیس پیر امن دل ایشان گردد، بلی آن مهتر عالم و سیّد ولد آدم او را در قراءت قرآن سكتها بود كه درآن سكتها دربحارعزّت معانی قرآن غوص كردی، شیطان در آن میان همی در جست و بلفظ خویش آن كلمات در افكند، آن كلمات لفظ شیطانی بود نه لفط نبود، ربّ العزه خواست كه قومی را در آن بفتنه افكند، وله جلّ جلاله ان بمتحن من شاء بماشاء ولایسئل عمّا یفعل. منافقان و مشركان در آن بفتنه افتادند و در نفاق و شقاق بیفزودند و مؤمنان بتوفیق الهی و عصمت ربّانی حق از باطل بشناختند و در صراط مستقیم راست رفتند، « وانّ الله لهاد الّذین آمنوا الی صراط مستقیم ». |
|
fukami / fukasawa (06/01/04) / fukasawa (06/07/31) |
| 55 |
۶ |
۲۲ |
الحج |
هفدهم |
۴۱۲ |
ماری عظیم از آن گوشه برآمد بقصد آن غلام تا اورا هلاك كند، آن عقرب را دیدم كه بر پشت آن مارجست ودماغ او بزد و اورا بكشت و از آنجا باكنار آب آمد تا ضفدع بازآمد و بر پشت وی عبره كرد. گفت من از آنجا باز گشتم و آن جوان هنوز در خواب غفلت بود آواز برآوردم گفتم .
یاراقداً والجلیل یحفظه
من كلّ شیٴ یدبّ فی الظّلم
كیف تنام العیون عن ملك
یأتیك منه فوائد النعم
آن جوان بیدار گشت و آن حال دید، ذوالنون گفت : انظرالی ما صرف الله عنك بماذا صرف الله عنك آنگه قصه با وی بگفت جوان چون آن سخن بشنید ازدرون دل وی دردی و اندوهی سربرزد و خوش بنالید روی سوی آسمان كرد ودر الله تعالی زارید گفت : یاسیّدی ومولائی هذافعلك بمن عصاك البارحة فوعزّتك لااعصیك حتی القاك، فخلع ثیاب بطالته ولبس ثیاب الخیر والرشد. |
|
fukami / fukasawa (06/01/07) / fukasawa (06/07/31) |
| 56 |
۶ |
۲۳ |
المؤمنون |
هجدهم |
۴۲۱ |
قوله : « بسم الله الرّحمن الرّحیم » باسم من تفرّد بالقوّة و القدرة و الجلال، باسم |
|
fukami / fukasawa (06/02/24) / fukasawa (06/07/31) |
| 57 |
۶ |
۲۳ |
المؤمنون |
هجدهم |
۴۲۵ |
برا راسته اند، و این ماه و آفتاب كه رایت نور نصب میكنند و بساط ظلمت می نوردند، همه نور كه گیرند از دل مؤمن گیرند و دل مؤمن كه نور گیرد از نظر حق گیرد كه می گوید : فهو نور من ربّه.
قوله : « ثمّ انشأناه خلقا آخر » بزبان اشارت بر ذوق ارباب مواجید و معرفت این باز خاصیتی دیگرست و خلعتی دیگر كه بندهٴ مؤمن را داد پس از كمال عقل و تمییز، و آن آنست كه چون تقطهٴ خاك را قرطهٴ وجود بر قضیت كرم در پوشید آن سرّ محبت كه درستر غیرت بود بر وی آشكارا كرد كه : « یحبّهم و یحبّونه » بر لوح روح وی بمداد كرم بقلم لطف قدم عهدنامه ایمان نبشت كه : « كتب فی قلوبهم الایمان »، و برین اقتصار نكرد كه نداء كرم روان كرد كه : انا الملك ادعو كم لتصیروا ملوكا، انا الحیّ ادعو كم لتكونوا احیاء. ترا پادشاه كرد و پادشاهی داد، از روح تو عرشی ساخته و از دل تو كرسی نهاده و از دماغ تو لوح المحفوظی پیش تو نهاده، حواس خمس را ملائكهٴ ملكوت نهاد تو گردانیده، ازعقل تو ماهی و از علم تو آفتابی بر فلك پیكر تو رخشان كرده، و ترا بر همه پادشاه كرده و عبارت از این حال بر لسان نبوت رفته كه : « كلّكم راع و كلّكم مسئول عن رعیته ». اكنونكه درین عجایب فطرت و بدایع خلقت نگری بزبان شكر و ثنا بگو : « فتبارك الله احسن الخالقین »، لما ذكر نعتك و تارات حالك فی ابتداء خلقك ولم یكن منك لسان شكر ینطق، ولا بیان مدح ینطلق، ناب عنك فی الثناء علی نفسه، فقال : « فتبارك الله احسن الخالقین »
« ثمّ انّكم بعد ذلك لمّیتون » آخر الا مرماتری القبرو اللحد و الثری، ولقد انشدوا.
حیاتنا عندنا قروض
والموت من بعد فی التقاضی
لابد من ردّ ما اقترضنا
كلّ غریم بذاك راض.
« ثمّ انكم یوم القیامة تبعثون » فعند ذلك یتصل الحساب و العقاب و الثواب و یتبّین المقبول من المردود و الموصول من المهجور. |
|
fukami / fukasawa (06/02/28) / fukasawa (06/07/31) |
| 58 |
۶ |
۲۳ |
المؤمنون |
هجدهم |
۴۴۲ |
سر فرو برده وقت بهار، گفتند ای درویش سر بردار تا گل بینی، درویش گفت ای جوانمرد سر فرو بر تا دل بینی.
« ولقد ارسلنا نوحاً الی قومه »، نوح را نام یشكر بود لكن از بس كه بگریست و در طلب رضاء حق نوحه كرد و زاری وحی آمد از حق جل جلاله كه : یا نوح كم تنوح ای نوح تا كی نوحه كنی و چند گرئی؟ نوح گفت خداوندا كریما لطیفا بآن میگریم تا تو گوئی چند گریی، و این خسته روانم را مرهم نهی، خداوندا اگر تا امروز از حسرت و نیاز گریستم اكنون تا جان دارم از شادی و ناز گریم.
پیر طریقت گفت : الهی در سرّ گریستنی دارم دراز، ندانم كه از حسرت گریم یا از ناز، گریستن یتیم از حسرتست و گریستن شمع بهرهٴ ناز، از ناز گریستن چون بود این قصّه ایست دراز، ای جوانمرد این ناز در چنین حال كسی را رسد كه ناز پدران و مادران ندیده باشد و نه در حجر شفقت دوستان آرام داشته بود، بلكه در بوتهٴ بلاتنش گداخته باشد و زیر آسیای محنت فرسوده، نبینی كه با سیّد اوّلین و آخرین خاتم النبین اول چه كردند پدر و مادر را از پیش وی بر داشتند تا ناز مادران نبیند و در حجر شفقت پدران ننشیند، چون بغار حرا آمد گفتند ای محمّد خلوتگاهی نیكو ساختی لكن عقبه ای در پیش است، بدر خانهٴ بو جهل میباید شد و در زیر شكنبهٴ شتر می بباید نازید، و دندان عزیز خویش فدای سنك سنگدلان میباید كرد و رخساره را بخون دل خلق میباید زد كه بر در گاه ما چنان نازك و نازنین نتوان بود.
خون صّدیقان بپا لودند وزان ره ساختند
جز بجان رفتن درین ره یكقدم را بار نیست
ای محمّد از ما میباید ستد و بخلق میباید رسانید و در میانه راست باشی، « فاستقم كما امرت »، همه دست در دامن تو زده و تو بدل بكس التفات نا كرده، بظاهر با خلق آمیخته و بباطن از خلق مجرد و آزاد گشته، و لسان الحال بنعت التمكین یقول :
بیان بیان الحق انت بیانه
و كلّ معانی الغیب انت لسانه
« وقل رب انزلنی منزلاً مباركاً »قال ابن عطا : اكبر المنازل بر كة منزل تسلم |
|
fukami / fukasawa (06/02/28) / fukasawa (06/07/31) |
| 59 |
۶ |
۲۳ |
المؤمنون |
هجدهم |
۴۴۳ |
فیه من هواجس النفس و وساوس الشیطان و موبقات الهوی و تصل فیه الی محل القربة و منزل القدس و سلامة القلب من الا هواء و البدع و الضلالات و الفتن. |
|
fukami / fukasawa (06/02/28) / fukasawa (06/07/31) |
| 60 |
۶ |
۲۳ |
المؤمنون |
هجدهم |
۴۵۹ |
قوله : « یا ایّها الرّسل »ابراهیم خلیل را علیه السلام دو فرزند بود كه سلالهٴ نبوت بودند یکی اسحق پدر عبرانیان، دیگر اسمعیل پدر عرب، از اسحق علیه السلام پیغامبران آمدند هزاران، و از اسمعیل علیه السلام یك پیغامبر آمد محمّد عربی (ص) آن قوّت نبوت كه در نهاد اسحق تعبیه بود بهزاران پیغامبر قسمت كردند هر یكی را از آن جز وی نصیب آمد، باز قوّت نبوت و كمال رسالت كه در نهاد اسمعیل تعبیه بود همه بمصطفی عربی دادند لاحرم بر همه افزون آمد و فوّت جمله انبیاء در وی موجود آمد تا با وی گفتند : « یا ایّها الرّسل » ای ــ همه اخلاق پیغامبران در تو جمع آمده و بهمه اوصاف حمیده ستوده، هر پیغامبری را بخصلتی نواختند و از حضرت ذوالجلال او را تحفه ای فرستادند كه بدان مخصوص گشت، باز محمّد عربی و مصطفی هاشمی كه طراز كسوت وجود بود درّ صدف شرف بود او را بهمه بر گذاشتند، و بصفات همگان بنگاشتند، چنانكه ابن عباس گفت : انّ الله تعالی اعطی محمّد خلق آدم و معرفة شیث و شجاعة نوح و وفاء ابرهیم و رضاء اسحق |
|
fukami / fukasawa (06/02/28) / fukasawa (06/07/31) |
| 61 |
۶ |
۲۳ |
المؤمنون |
هجدهم |
۴۶۰ |
و قوة یعقوب و حسن یوسف و شدة موسی و وقار الیاس و صبر ایوب و طاعة یونس و صوت داود و فصاحة صالح و زهد یحیی و عصمة عیسی و حب دانیال و جهاد یوشع. علی القطع و التحقیق. میدان كه از جملهٴ موجودات كه بحكم كن بصحراء فیكون آمدند هیچ ذات را آن كمال و هیچ صفات را آن جلال نیامد كه ذات احمد و صفات محمّد را آمد، آدم صفی هر چند عزیز و مكرم بود و بتخاصیص قربت مخصوص و مقرّب بود، لكن او را عتاب از پیش آمد و عقوبت از عقب نخست گفت « وعصی آدم » پس گفت : « ثم اجتباه ربه » باز مصطفی را عفو از پیش آمد و عتاب از عقب : « عفا الله عنك » پس گفت : « لم اذنت لهم » میان این و آن دورست و آنكس كه بدین بصر ندارد معذورست. اگر ابراهیم را قوت یقین بود تا جبرئیل را گفت : « امّا الیك فلا » یقین مصطفی از یقین ابراهیم تمامتر بود كه می گفت : « لی مع الله وقت لایسعنی فیه ملك مقرب » یعنی جبرئیل « ولا نبیّ مرسل » یعنی ابراهیم. ور سلیمان را ملك دنیا داد مصطفی را ملك قیامت داد، می گوید : « لواء الحمد بیدی ولا فخر » و اگر با موسی كرامت كرد تا قوم او بدریا بگذشتند و دامن ایشان تر نگشت، با مصطفی كرامت كرد تا امّت او بدوزخ بگذرند و دامن ایشان خشك نگردد. و اگر عیسی را بآسمان چهارم بردند مصطفی را « بقاب قوسین او ادنی » بردند، این همه معانی و معالی و فضائل و شمائل در ذات مطهر مصطفی جمع كرد آنگه با وی این خطاب كرد « یا ایّها الرّسل ».
قوله : « انّ هذه امتكم امّة واحدة وانا ربّكم فاتقون » از روی اشارت میگوید دین اسلام دینی یگانه و شما امتی یگانه و من خداوند شما خداوند یگانه، بپر هیزید از خشم من كه دینی دیگر گزینید و خدائی دیگر گیرید، این اسلام كه هست جبار صفت است جبار همّتی باید تا جمال اسلام بر وی اقبال كند و جبار همّت آنستكه سر بدنیا و عقبی فرو نیارد، خلیل را گفتند : یا خلیل اسلم. اسلام را باش و با اسلام درساز گفت : اسلام جبّار صفت است متعلقانرا بخود راه ندهد از بند علاقت بیرون آیم، مال بمهمان داد و فرزند بقربان، و نفس خود بآتش سوزان، آنگه گفت : « اسلمت لربّ العالمین » |
|
fukami / fukasawa (06/03/01) / fukasawa (06/07/31) |
| 62 |
۶ |
۲۳ |
المؤمنون |
هجدهم |
۴۶۳ |
داند و خود را خود شناسد، قال الله تعالی : « ولا یحیطون به علماً الرّحمن فسئل به خبیرا » و قال علی (ع) : یامن لایعلم احدمن خلقه كیف هوغیره. اگر ذره ای از آن معرفت حقیقت كه او را بخود است بر خلق آشكارا كند همه متمرّدان جهان و شیاطین عالم موّحد گردند همه زنارها كمر عشق دین گردد، همه خارهای عالم ریاحین شود. خاكها مشك و عبیر شود، او صاف بشریت همه بشرات نسیم معرفت گردد.
گریك نظرت چنانكه هستی نگری
نه بت ماند نه بت پرست و نه پری
الهی وصف تو نه كار زبانست، عبارت از حقیقت یافت تو بهتانست، با صولت وصال دل و دیدار را چه توان است.
حسن تو فزونست زبینائی من
راز تو برونست ز دانائی من |
|
fukami / fukasawa (06/03/01) / fukasawa (06/07/31) |
| 63 |
۶ |
۲۳ |
المؤمنون |
هجدهم |
۴۷۴ |
قوله : « ادفع بالّتی هی احسن السیئة » خداوند کریم کردکار نامدار حکیم جل جلاله و تقدست اسماؤه درین آیت مصطفی را می فرماید بمكارم اخلاق و محاسن عادات، روی تازه و سخنی چرب و دلی نرم و خلقی خوش بد كارانرا عفو كردن، و عیب معیوبان پوشیدن، و بجای بدی نیكی كردن. بزبان طریقت احسن درین موضع آنست كه دلی فتوی دهد باملاءِ حق، وسیئة آنست كه نفس فرماید بهوای خود، گفتند ای سید فرمودهٴ نفس را بنمودهٴ حق دفع كن « ادفع بالّتی هی احسن السیئة »سید صلوات الله علیه پیوسته گفتی : « ربنا لا تكلنا الی انفسنا طرفة عین ولا اقل من ذلك »، بار خدایا این پردهٴ نفس ما از پیش دل ما بردار تا این مرغ دل یك ره ازین |
|
fukami / fukasawa (06/03/01) / fukasawa (06/07/31) |
| 64 |
۶ |
۲۳ |
المؤمنون |
هجدهم |
۴۷۸ |
چون دوست حاضر بود نشان دادن از دوست ترك حرمت بود.
پیر طریقت گفت : هر كرا مشاهدت باطن درست گشت نخواهد كه زبان از آن عبارت كند. یا ظاهر وی از آن باخبر شود، شبلی گفت : آن شب كه حسین منصور را كشته بودند همه شب باحق مناجات داشتم تاسحر گاه، پس سر بر سجده نهادم گفتم خداوندا بنده ای بود از آن تو مؤمن و موحّد و معتقد در عداد اولیاء این چه بلا بود كه فرو آوردی واز كجا مستوجب این فتنه گشت؟ گفتا بخواب اندر شدم چنان نمودند مرا كه نداء عزت بسمع من رسیدی كه : هذا عبد من عباد نا اطّلعناه علی سرّ من اسرار نافافشاه فانزلنا به ماتری. آن تره فروش است كه او را بر بقلهٴ خود ندا كردن مسلم است اما جوهری را بر جوهر شب افروزند كردن محال است. |
|
fukami / fukasawa (06/02/28) / fukasawa (06/07/31) |
| 65 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۴۹۲ |
اسم من لم یزل حامداً لنفسه محموداً، اسم من لم یزل واحداً فی عزّه موجوداً، اسم من لم یزل احداً فرداً معبوداً، اسم من لم یزل صمداً با الطلبات مقصوداً، نام خداوندی نكو نام در هر نام، و ستوده بهر هنگام، ستوده خود بی ستاینده، و بزرگ عزبی پرستش بنده. خداوندی حكیم راست دان، علیم پاك دان مهربان كاردان، بخشایندهٴ روزی رسان. خداوندی كه در آمد هر چیز از وی و باز گشت همه چیز با وی نه كسی منازع با وی، نه دیگری غالب بر وی، قوام هفت آسمان و هفت زمین بداشت وی. كار آن بحكم وی تدبیر آن بعلم وی، غالب بر آن امر وی، نافذ در آن مشیت وی، داشت آن بحفظ وی، توان آن بعون وی، پادشاهی كه از حال رهی آگاه است، ورهی رانیك پشت و پناه است، خوددار نده و خود سازنده كه خود كرد گار و خود پادشاه است، آفریننده و رواننده آفتاب و ماه است، روشن كنندهٴ دلهای سیاهست، خداوندی كه یادوی راحت روح است و آسایش دل مجروح است، اسرار عارفان بیاد و صال وی مشروح است، ارواح عاشقان گوی وار در خم چو گان ذكر وی مطروح است. ای راد مرد چند كه در خوابی بیدار شو كه وقت صباح است، وگر در خمار شرابی هین كه پر تو حق صبوح است.
آفتاب بر آمدای نگارین دیرست
گر بر سر تو نتابد از ادبارست
دریغا كه از همه جانب بساحت حق راه است و هیچ رونده نه، بستان عزت پر ثمار لطایف است و خورنده نه، همهٴ عالم پر صدف دعوی است و یك جوهر معنی نه، همه عالم یوسف دلبرست و یعقوب دلشده نه :
مرد باید كه بوی داند برد
ورنه عالم پر از نسیم صباست |
|
fukami / fukasawa (06/02/28) / fukasawa (06/07/31) |
| 66 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۴۹۴ |
ان كنتم من اهل مودّتی و محبتی فخالفوا من یخالَف امری ویرتكب نهیی فلا یكون محبّاً من یصبر علی مخالفة حبیبه قال الجنید : الشفقة علی المخالفین كالاعراض عن الموافقین، جنید گفت در وقت مخالفت بر مخالفان شفقت بردن چنان است كه در حال موافقت از موافقان اعراض كردن، رحمت كردن بر موجب شریعت نیكوست و پسندیده و الراحمون یرحمهم الرحمن. امّا بر قضیت طبع و عادت بوقت مخالفت رحمت كردن شرط نیست و بر اقامت حدود تهاون روانیست یقول الله تعالی : « ولا تأخذكم بهما رأفة فی دین الله »، و اعجب آنست كه میفرماید ما را كه : رحمت مكنید وآنگه خود رحمت میكند كه بروی ایمان نگه میدارد و بجفا و معاصی از وی نمی بر دو توبه و عفو بر وی عرض میكند و وعدهٴ مغفزت میدهد كه : « یدعوكم لیغفرلكم من ذنوبكم » چون با عاصی گنه كار چنین است چگویم كه با مطیع فرمان بردار چون است.
پیر طریقت گفت : ای كارندهٴ غم پشیمانی در دلهای آشنایان، ای افكنندهٴ سوز در دلهای تائبان، ای پذیرندهٴ گناه كاران و معترفان، كس باز نیامد تا باز نیاوردی، و كس راه نیافت تا دست نگرفتی، دست گیر كه جز زتو دستگیر نیست، دریاب كه جز زتو پناه نیست و سؤال ما را جززتو جواب نیست، و درد ما را جز زتو دارو نیست، و از این غم ما را جز از تو راحت نیست. « ولیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین »، میگوید در آن مشهد كه حدود شرع بفرمان الله رانند تا طایفه ای مؤمنان حاضر باشند كه از دو بیرون نیست حال آن طائفه، یا مثل آن گناه هرگز بریشان نرفته و الله ایشانرا از آن معصوم داشته، یا نه كه وقتی بر ایشان رفته و الله ایشانرا بستر خود نگاه داشته و علی رؤس الاشهاد فضیحت نگردانیده، در هر دو حال نعمتی عظیم از الله بر خود بدانند و در شكر و سپاسداری بیفزایند و بزبان تضرع گویند الهی هر چند ناپاكیم و نامعذور و در ستر حلم تو مغرور، خداوندا بذل عیب مانگر و بعزّ بی عیبی خود بناتوانی مانگر، و به بردباری خود بدرویشی مانگر، و بمهربانی خود ببد بندگی و عجز مانگر، و به نیك خدائی و فضل خود فرو گذار سزای مادر سزای خود، و جفاء مادر وفاء خود، و آن ما، در آن خود. |
|
fukami / fukasawa (06/03/02) / fukasawa (06/07/31) |
| 67 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۴۹۵ |
« الزانی لا ینكح الاّ زانیة » الایة.. الناس اشكال فكلّ یطیر مع شكله و كلّ یسا كن مع مثله، وانشد.
عن المرء لا تسأل وابصر قرینه
فكلّ قرین بالمقارن یقتدی.
اهل الفساد فاالفساد یجمعهم وان تنآت دیارهم، و اهل السداد فالسّداد یجمعهم وان تباعد مزارهم. |
|
fukami / fukasawa (06/03/02) / fukasawa (06/07/31) |
| 68 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۵۱۱ |
قوله تعالی : « انّ الّذین جاء وابالافك » الآیة. اعلم ان الله سبحانه غیور علی قلوب خواص عباده فاذا حصلت مساكنة لبعض الی بعض اجری الله مایرّد كلّ واحد منهم عن صاحبه ویرّده الی نفسه كذلك انشدوا |
|
fukami / fukasawa (06/03/13) / fukasawa (06/07/31) |
| 69 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۵۱۴ |
تاریك ترست هر زمانی شب من
یارب شب من سحر ندارد گوئی
پس چون آیات برائت فرو آمد و نوبت بلا بسر آمد رسول خدا عایشه را بشارت داد كه : ابشری فقد انزل الله برائتك، مادر و پدر او را گفتند یا عائشة قومی الی رسول الله واحمدته، فقالت لا و الله لا اقوم الیه ولا احمده ولا احمد كما ولكن احمد الله الّذی انزل برائتی، آن دل كه همگی وی با قرب و محبّت رسول داده بود تا میگفت : احبك و احبّ قربك. پس از آن كه غوطه خورد جمله با مهر احدیت داد و با خدمت در گاه الَهیت پرداخت تا همی گفت بحمدالله لا بحمدك. ای جوانمرد اگر قذفهٴ عائشهٴ صدیقه آن افك نگفتندی این چندین آیت بتشریف عایشه از آسمان نیامدی، واگر ترسایان نگفتندی : « المسیح ابن الله »، عیسی این كرامت نیافتی كه : « انّی عبدالله آتانی الكتاب و جعلنی نبیّا »، وگر مؤمن گناه نكردی باین خطاب عزیز گرامی نگشتی كه : « لا تقنطوا من رحمة الله »، اینست كه در ابتداءِ قصه گفت : « لا نحسبوه شرّاً لكم بل هو خیر لكم » ای عایشه مپندار كه بآنچه گفتند ترا بدافتاد، اگر بدافتادی است ایشانراست كه باین سبب مستوجب عذاب عظیم گشتند، ترا همه خیر است و كرامت، كمال مثوبت و ارتفاع درجت.
در قصص آورده اند كه بر در بهشت ربضی است فردا رب العزه مؤمنانرا در آن ربض جمع آورد و پیش از آنكه در بهشت شوند ایشانرا میزبانی كند، دعوتی بر كمال و تشریفی بسزا و نواختی تمام، آنگه منت نهد بر مصطفی كه یا محمّد این دعوت ولیمهٴ عقد نكاح تواست با مریم بنت عمران و آسیه بنت مزاحم، یا محمد من مریم را از صحبت مردان نگاه داشتم و از وی فرزند بی مرد آوردم حرمت و غیرت ترا، و آسیه را در كنار فرعون بداشتم لكن مردی از فرعون بستدم و هرگز فرعون را فرا وی نگذاشتم او را پاك و بی عیب دست كس بوی نرسیده بتو رسانیدم، اینجا لطیفه ای نیكو بشنو، مریم و آسیه كه فردا در آخرت جفت مصطفی خواهند بود در دنیا ایشانرا گرامی كرد و بپاكی بستود و از خلق نگاه داشت، عایشه صدیقه كه در دنیا جفت |
|
fukami / fukasawa (06/03/13) / fukasawa (06/07/31) |
| 70 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۵۱۵ |
وی بود پسندیده و صحبت وی یافته و مهر وی در دل داشته و فردا در بهشت نامزد وی شده، چه عجب اگر او را گرامی كند، آیات قرآن و وحی منزل در برائت وی فرستد و بپاكی خود جل جلاله گواهی دهد و بپسندد كه : « الطیّبات للطیّبین والطیّبون للطیّبات اولئك مبرّؤن ممّا یقولون لهم مغفرة ورزق كریم »، رزق كریم بر ذوق ارباب معارف نه آن رزق نفس است كه وفتی باشد و وقتی نه، آن رزق روح است و غذاءِ جان كه هرگز بریده نگردد و پیوسته با درار میرسد، لا مقطوعة ولا ممنوعة، پروردهٴ نان و آب دیگرست و پروردهٴ نور ناب دیگر، آن كه مصطفی علیه السلام گفت : « اظل عندربّی یطعمنی و یسقینی » صفت روحانی را میگوید نه صفت جسمانی را، برف با آتش چنان ضدنیست كه روحانی با جسمانی، دو خصم یكدیگر در یك خانه بداشته بظاهر با هم ساخته و بباطن دشمن یكدیگر شده. آن عزیزی را دیدند در آن وقت كه حال بر وی تنگ شده بود طرب و شادی میكرد، گفتند این چه طرب است؟ گفت درین طرب چه عجب است، وقد فرب و صال الحبیب و فراق العدو، و كدام روز خواهد بود خویش از آن روز كه علی الفتوح بصبوح شربتی در رسد و ضربتی در رسد، آن كدام شربت و ضربت بود، كه این گبر را بردار كنند و این سلطان را از وثاق تاریك نجات دهند و بر براق اقبال بحضرت ذی الجلال برند، ارواح الا خیار فی قبضة العزّة یكاشفهم بذاته و یلاطفهم بصفاته. |
|
fukami / fukasawa (06/03/13) / fukasawa (06/07/31) |
| 71 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۵۲۸ |
الحق سبحانه یكاشفهم من غیر اختیار منهم او تعرّض او تكلف. جوانمردان طریقت ایشانند كه بغیر می ننگرند، دیدهٴ همت بكس باز نكنند خویشتن را در بیداء كبریاء احدیت گم كرده آتش حسرت در كلبهٴ وجود خود زده در دریای هیبت بموج دهشت غرق گشته، خردها حیران دلها یاوان، بی سرو بی سامان بی نام و بی نشان.
پویان و دوانند و غریوان بجهان در
در صومعهٴ كوهان در غار بیابان
یكسر همه محوند بدریای تحیر
بر خوانده بخود بر همه لا خان ولا مان
پیر طریقت گفت در مناجات خویش : الهی تو دوستان خود را بلطف پیدا گشتی تا قومی را بشراب انس مستان كردی قومی را بدریای دهشت غرق كردی، ندا از نزدیك شنوانیدی و نشان از دور دادی، رهی را باز خواندی و آنگه خود نهان گشتی، از وراء پرده خود را عرضه كردی و بنشان عظمت خود را جلوه كردی، تا آن جوانمردانرا در وادی دهشت گم كردی، و ایشنرا در بی طاقتی سر گردان کردی، این چیست كه با آن بیچار گان كردی؟ داور آن نفیر خواهان توئی، و دادده آن فریاد جویان توئی، و دریت آن كشتگان توئی، و دستگیر آن غرق شد گان توئی، و دلیل آن گم شد گان توئی، تا آن گم شده كجا با راه آید و آن غرق شده كجا با كران افتد، وآن جانهای خسته كی بیاساید و آن قصهٴ نهانی را كی جواب آید، و آن شب انتظار ایشانرا كی بامداد آید.
« ولا یبدین زینتهنّ الاّ ما ظهر منها » اشارة الی انّ فیه زینة للعبد لا یجوز اظهاره فكما انّ النساء عورة ولا یجوز لهنّ ابداء زنیتهنّ كذلك من اظهر للخلق ما هوزینة سرائره من صفاء احواله و زكاء اعماله انقلب زینه شیناً الاّ اذا ظهر علی احد شیٴ لا یتعمّله وتكلّفه فذلك مستثنی لانّه غیرمؤاخذ بمالم یكن بتصرفه وتكلفه. « وتوبوا الی الله جمیعاً ایّه المؤمنون » مؤمنانرا بر عموم تبوبه میفرماید، توبت عوام از زلت و توبت خواص از غفلت، و توبت خاص الخاص از ملاحظه او صاف بشریت، توبهٴ عوام |
|
fukami / fukasawa (06/03/13) / fukasawa (06/07/31) |
| 72 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۵۲۹ |
آنست كه از معصیت با طاعت گردند، و توبهٴ خواص آنست كه از رؤیت طاعت با رؤیت توفیق آیند طاعت خود نه بینند همه توفیق حق بینند، توبهٴ خاص الخاص آنست كه از مشاهدهٴ توفیق با مشاهدت موفق گردند، حد نظر عوام تا با فعال است، میدان نظر خواص صفات است، محل نظر خاص الخاص جلال ذات است، اعوذ بفوك من عقابك. اشارت بنظر عوام است. اعوذ بر ضاك من سخطك، اشارت بنظر خواص است. اعوذ بك منك اشارت بنظر خاص الخاص است، و یقال امرا لكلّ بالتوبة لئلا یخجل العاصی فی الرجوع بانفراده، كذ لك فی القیامة یدخل النّار المطیعین والعاصین لقوله : « وان منكم الاّ واردها »، لیستر العاصین بالمطیعین ولا یصیر عیبهم مكشوفاً. |
|
fukami / fukasawa (06/03/13) / fukasawa (06/07/31) |
| 73 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۵۴۸ |
همی روند و همی كند بایشان افتخار. رجال مردانی كه بر سرشان تاج و كلاه نه در دلَشان جز دوستی الله نه، در كوی دوست ایشانرا رفیق و همراه نه، اذا عظم المطلوب قلّ المساعد، چه زبان دارد ایشانرا چون در دنیا نفایهٴ بازارها اند، قلب همه نقدها اند. عیب خواجگانند و ردّ همسایگان. لكن نامشان در جریدهٴ دوستان، برداشتگان لطفند، و نواختگان رحمان. دلشان پیوسته بحق نگران، نشستنشان بر خاك، خفتنشان بر زمین، دستشان بالین، خانه شان مسجد، چه زیان دارد ایشانرا این فقر و فاقت چون بیك اشارت چشم ایشان جهانیانرا باران دهند، و بیك نظر دل ایشان كافرانرا هزیمت كنند، و بیك اندوه دل ایشان جبرئیل را فرا راه كنند كه : ولا تعدّ عیناك عنهم. ذو النون مصری گفت : وقتی باران نمیامد و مردم بغایت رنجور بودند و قحط رسیده، جماعتی با ستسقا بیرون رفتند من نیز موافقت كردم سعدون مجنون را دیدم گفتم : خلقی بدین انبوهی كه می بینی گرد آمده و دستهای نیاز سوی او برداشته چه بود كه تو اشارتی كنی؟ گفتار وی بآسمان كرد همین كلمه گفت : بحقّ ما جری البارحة. بحق آن رازی كه شب دوشین رفت، هنوز كلمه تمام نگفته بود كه باران باریدن گرفت تا بدانی كه اشارت دوست بر دوست عزیز بود.
« والّذین كفروا اعمالهم كسراب » الی قوله : « ومن لم یجعل الله له نوراً فما له من نور » ضرب الله مثل المؤمن والكافر فجعل اعتقاد المؤمن نوراً و فعله نوراً و مآ له فی القیامة الی النور، كما قال تعالی : « نور علی نور ». وجعل اعتقاد الكافر ظلمة و فعله ظلمة ومآ له فی القیامة الی الظلمة، كما قال تعالی : « ظلمات بعضها فوق بعض » ثم قال : « ومن لم یجعل الله له نوراً فما له من نور » قال الواسطی : انّ الله لایقرّب فقیراً لاجل فقره ولا یبعد غنیاً لاجل غناه، ولیس للاعراض عنده خطر حتی بها یصل وبها یقطع ولو بذات له الدّنیا والآخرة ما وصلك به ولو اخنتها كلّها ما قطعك به قرب من قرب من غیر علّة و بعد من بعد من غیر علّة كما قال عزّوجل : « ومن لم یجعل الله له |
|
fukami / fukasawa (06/03/13) / fukasawa (06/07/31) |
| 74 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۵۴۹ |
نوراً فما له من نور ». |
|
fukami / fukasawa (06/03/13) / fukasawa (06/07/31) |
| 75 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۵۷۵ |
ارادت و قصد خویش مجرّد، در دایرهٴ اعمال و احوال ننمایند اسر تصرّف و اختیار نه اند، و منشور سعادت و شقاوت نخوانند و از سرا پردهٴ غیبشان بیرون نیارند و در جراید محو و اثباتشان ثبت نكنند، مثل ایشان باقهر ربوبیّت مثل گوی است در خم چوگان سلطان، گویند آن باید كه در خم چوگان سلطان باشیم، آنگه خواه گوی بر است اندازد وخواه بچپ، آن گروه اوّل مخلصانند همه از او بینند، گروه دوم عارفانند با و بینند، گروه سوّم موّ حدانند همه او را بینند، آن دو گروه در شواهد خدمتند از زحمت تقرقه باز نرسته، سومین گروه در عین صحبتند بنقطهٴ جمع رسیده، و یك نفس در صحبت بودن به از هزار سال در خدمت زیستن احمد خضرویه سجاده ای فرستاد بر بویزید بسطامی و از او بنامه در خواست تا بران نماز كند بویزید در جواب نامه نبشت كه : جمعت عبادة الاوّلین والآخرین وجعلتها فی مخدّة وامرت بوضع الرأس علیها لیكون نومی جوازاً لها. و هم از این باب است حكایت جنید و شبلی كه براهی میرفتند، جنید گفت فرا شبلی كه یكساعت با خدا باش تا من بتو باز آیم، جنید برفت و شبلی در قران خواندن ایستاد، جنید باز آمد بانگی بروی زد كه ترا گفتم بخدای مشغول باش؟ شبلی گفت من چنان دانسته بودم كه چون قرآن خوانم با و مشغول باشم، جنید گفت ندانی كه هر كه با خدا بود دم نتواند زد؟ شبلی آنچه گفت از تقرقت گفت، و جنید جواب از نقطهٴ جمع داد، همچنین نامهٴ احمد خضرویه كه به بویزید نبشت از تفرقت نبشت و بویزید از نقطهٴ جمع جواب كرد، در خبر است كه موسی عمران چون خواست كه بمناجات حق رود در محلتهای بنی اسرائیل طواف میكرد قصّه ها استدعا میكرد تا در حضرت عزّت عرضه میكند وبآن بهانه با حق مناجات میكند و خطاب از لی می شنود هر چند كه غبار تقرقت موسی عزیزتر بود از نقطهٴ جمع همه اولیاء و صدّیقان، امّا در اضافت ب رسول ما صلوات الله علیه در عین تفرقت بود تا از محلتها قصّه ها دریوزه می بایست كرد تا بدان بهانه با حق سخن |
|
fukami / fukasawa (06/03/13) / fukasawa (06/07/31) |
| 76 |
۶ |
۲۴ |
النور |
هجدهم |
۵۷۶ |
بسیار كند و رسول ماصلوات الله علیه كه نقطهٴ جمع مرید سدة وی بود او را باستدعاء قصّه ها حاجت نبود بلكه عزت خود با عصمت او میگفت : « وكلاً نقصّ علیك من انباء الرسل » الآیة. |
|
fukami / fukasawa (06/03/13) / fukasawa (06/07/31) |